Kürt alanında çağdaş sanat ve siyaset ilişkisi üzerine: olağanüstü hal koşullarında bir sanat deneyimi

Abstract

ÖZET: Kürt alanından bir çağdaş sanatçı kuşağının görünür olmaya başlaması açısından önemli olacak olan 90’lı yılların ikinci yarısı aynı zamanda Türkiye’de sanat ve siyaset arasındaki ilişkinin yeniden ele alındığı, tartışıldığı bir dönemdir. Bu dönemde özellikle İstanbul’un çağdaş sanat ortamında gerçekleştirilmeye başlayan, küratöryal müdahalelerin de etkisiyle farklı disiplinlerle etkileşim halindeki çağdaş sanat organizasyonları “politik” temalar etrafında şekillenmektedir. Öte yandan ise böylesi bir çağdaş sanat deneyiminin görünür olmaya başladığı bu yıllarda Kürt alanının anlatısını belirleyen egemen yasayı, olağanüstü hâl koşulları oluşturmaktadır. Bu çalışmada ele alınan sanatçıların, üretimlerini gerçekleştirdikleri böylesi bir dönemden yakın döneme dek sanatsal çalışmalarının esas konularını oluşturan; Kürt alanının olağanüstü hal koşullarında üretilen çıplak yaşamı, kırılgan özneleri, yaşam üzerinde hüküm süren egemenlik anlatısı, ölümler, tutulamayan yaslar, travmatik hafızası gibi temaların nasıl konu edindiklerini incelemektedir. Bu çalışma tam da estetik ve politikayı birbiriyle yakın ilişkili gerçeklikler olarak ele alan düşüncelerden hareketle Kürt alanından böylesi bir çağdaş sanat deneyiminin imgelerini ele almaktadır. Bu sanatsal çalışmaların ortaya koydukları imgeler ile birlikte Kürt alanının estetik ve politik görünürlüğünü nasıl birer uyuşmazlık sahnesine dönüştürdüğünü soruşturmaktadır.ABSTRACT: The latter half of the 1990s was a significant era in regard to a generation of contemporary artists started to be visible from the Kurdish space and a period that the relationship between art and politics was controversial and was being rediscussed in Turkey in the meantime. The contemporary art organizations that were in interaction with varied disciplines by the effect of curatorial interventions, were centered on the "political" themes during this period, especially the ones exhibited in the contemporary art environment in Istanbul. While such an experience of contemporary art started to be visible in these years, on the other hand, the supreme law, which was consisted of conditions of the emergency state determined the discourse of the Kurdish space. In this study, it has been analyzed how the discussed artists, who produced their artistic works from this era to recent times, have explored the main themes of their works of art such as the bare life of the Kurdish space produced under the conditions of the state of emergency, the vulnerable subjects, the narrative sovereignty that has control over life, deaths, unmourned loss, traumatic memories. This study examines the contemporary art images of the Kurdish space by referring to the thoughts that discuss that art and politics are closely-related forms of reality. Based on the images produced by these works of art, this study investigates how the Kurdish space turns its aesthetical and political visibility into a conflict scene.