Çelişmeli yargılama ve silahların eşitliği ilkeleri bağlamında teşhis işlemi ve bu işlemde müdafiin hazır bulunma yetkisi

Abstract

ÖZET: Ceza muhakemesi hukukunda önemli bir ispat aracı olarak değerlendirilen teşhis işleminin hukuksal dayanağını, Ceza Muhakemesi Kanunu md.52 oluşturmaktadır. Bu işlemin icrasına ilişkin koşullar ilk kez 2007 tarihinde Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu Ek 6. maddede yapılan değişiklik ile düzenlenmiştir. Uygulamada teşhis işleminin, koruma tedbirlerinin uygulanması ve hüküm tesisi için önemli ve hatta bazen yegane dayanak olduğu gözlemlenmektedir. Teşhis işlemi sonucu elde edilen delilin tanık veya mağdurun beyanını yansıtması itibarıyla bu düzeyde bir delil değeri izafe edilmesiesasen tartışmalıdır. Her halükarda, hata payı çok yüksek bu işlemin icrasının silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama ilkeleri çerçevesinde icrası zorunludur. AİHM’nin de istikrarlı bir biçimde belirttiği üzere, soruşturma aşaması delillerin toplandığı bir aşama olması itibarıyla müdafiin soruşturma işlemlerine katılımı, bu süreçte yargılamanın esasını oluşturan deliller toplandığı için özellikle önemlidir. Her ne kadar, Yargıtay 2008 tarihli bir Ceza Genel Kurul kararında aksi sonuca ulaşmışsa da teşhiste müdafiinin katılımı gerek CMK’nın müdafi ile ilgili hükümlerinin zorunlu sonucu gerekse de silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama ilkesinin bir gereğidir.ABSTRACT: As a crucial measure of proof in the criminal justice system, identification parade is provided in Article 52 of the Turkish Criminal Procedure Code (CPC). The conditions for the implementation of the aforementioned measure is stipulated in 2007, with an amendment in the Police Powers Act. In practice, hitherto, identification parade is attributed to such probative value that often it serves as most important or sole basis for a conviction decision or protection measures (Zwangsmassnahmen). To what extent such a high degree of evidentiary value may be attributed to identification parade is controversial,given the fact that it indeed reflects the statement of victim or witness. Beyond doubt, in any case, as a measure subjecting a high degree of error, identification parade must be conducted in accordance with the principles of equality of arms and advisory procedure. The right to legal assistance, as the ECtHR underlines, is particularly important in the investigation phase, as evidence obtained during this stage determines the entire criminal proceedings. Although the General Criminal Division of the Turkish Court of Cassation in 2008 held that the defence counsel has no such right to be present in this procedure, the counsel is of a critical rule in upholding the principles of the equality of arms and adversarial procedure.