Çocukluk çağı travması yaşayan kadınlarda travma sonrası büyüme ile ilişkisel ihtiyaçların doyumu arasındaki ilişki

Abstract

Bu tez, çocukluk çağı travmaları ile travma sonrası büyüme arasındaki ilişkide ilişkisel ihtiyaçların doyumunun rolünü incelemektedir. Erskine'in İntegratif Psikoterapi Kuramı çerçevesinde yapılandırılan araştırma, çocukluk çağı travmalarının farklı türlerinin ilişkisel ihtiyaçların doyumu ve travma sonrası büyüme ile nasıl ilişkili olduğunu ortaya koymayı ve ilişkisel ihtiyaçların bu ilişkideki işlevini açıklamayı amaçlamaktadır. Araştırma, çocukluk çağı travmasına maruz kaldığını bildiren 18–30 yaş aralığındaki 311 kadın katılımcı ile gerçekleştirilmiştir. Veriler çevrim içi ortamda Tanıtıcı Bilgi Formu, Çocukluk Çağı Travma Ölçeği, Travma Sonrası Büyüme Envanteri ve İlişkisel İhtiyaçların Doyumu Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde betimsel istatistikler, Pearson korelasyon analizi, çoklu doğrusal regresyon analizleri ve bootstrap temelli aracılık/baskılayıcı etki analizleri için Hayes'in PROCESS Makro Model 4'ü kullanılmıştır. Betimsel bulgular, örneklemde en yaygın çocukluk çağı travmalarının duygusal ihmal, duygusal istismar ve aşırı koruma/kontrol olduğunu göstermiştir. Korelasyon analizleri, çocukluk çağı travmaları toplam puanı ile travma sonrası büyüme arasında doğrudan anlamlı bir ilişki olmadığını ortaya koymuştur. Çoklu regresyon analizlerinde ise duygusal ihmalin travma sonrası büyümenin anlamlı ve negatif bir yordayıcısı olduğu saptanmıştır. Bulgular, çocukluk çağı travmalarının ilişkisel ihtiyaçların doyumu ile negatif yönde ilişkili olduğunu; buna karşılık ilişkisel ihtiyaçların doyumunun travma sonrası büyüme ile orta düzeyde ve pozitif yönde ilişkili olduğunu göstermektedir. Regresyon temelli analizler ve bootstrap sonuçları, ilişkisel ihtiyaçların doyumunun çocukluk çağı travmaları ile travma sonrası büyüme arasındaki ilişkide klasik anlamda bir aracı değişken olarak değil, bu ilişkiyi açığa çıkaran ve görünür kılan bir baskılayıcı (suppressor) mekanizma olarak işlev gördüğünü ortaya koymuştur. Elde edilen bulgular, çocukluk çağı travmalarına rağmen travma sonrası büyümenin mümkün olmasında ilişkisel ihtiyaçların karşılanmasının temel bir psikolojik mekanizma olduğunu göstermekte; travma odaklı psikoterapilerde ilişkisel ihtiyaçlara duyarlı ve ilişki temelli müdahalelerin önemine işaret etmektedir.

This thesis examines the role of relational needs satisfaction in the relationship between childhood trauma and posttraumatic growth. Grounded in Erskine's Integrative Psychotherapy Theory, the study aims to explore how different types of childhood trauma are associated with relational needs satisfaction and posttraumatic growth, and to clarify the function of relational needs satisfaction within this relationship. The study was conducted with 311 female participants aged between 18 and 30 who reported exposure to childhood trauma. Data were collected online using the Sociodemographic Information Form, the Childhood Trauma Questionnaire, the Posttraumatic Growth Inventory, and the Relational Needs Satisfaction Scale. Data analyses included descriptive statistics, Pearson correlation analysis, multiple linear regression analyses, and bootstrap-based mediation/suppressor effect analyses using Hayes' PROCESS Macro Model 4. Descriptive findings indicated that the most prevalent childhood trauma types in the sample were emotional neglect, emotional abuse, and overprotection/control. Correlation analyses revealed no significant direct association between total childhood trauma scores and posttraumatic growth. However, multiple regression analyses demonstrated that emotional neglect was a significant negative predictor of posttraumatic growth. Childhood trauma was found to be negatively associated with relational needs satisfaction, whereas relational needs satisfaction showed a moderate and positive association with posttraumatic growth. Regression-based and bootstrap analyses indicated that relational needs satisfaction did not function as a classical mediator; rather, it operated as a suppressor variable that rendered the relationship between childhood trauma and posttraumatic growth statistically visible. These findings suggest that the fulfilment of relational needs constitutes a core psychological mechanism enabling posttraumatic growth despite the presence of childhood trauma. The results highlight the importance of relationship-based, relationally sensitive interventions in trauma-focused psychotherapies.