OKUL ÖNCESİ DÖNEM İŞİTME KAYIPLI ÇOCUKLARIN ARKADAŞ ALGILARI

Abstract

Amaç: Bu çalışmanın amacı, okul öncesi dönem işitme kayıplı çocukların arkadaş kavramına yönelik algılarını incelemektir. Gereç ve Yöntem: Araştırma nitel araştırma modellerinden biri olan olgubilim modeli ile tasarlanmıştır. Çalışmaya, İstanbul ili Avrupa yakasında Millî Eğitim Bakanlığına bağlı bir özel eğitim kurumunda öğrenim gören 8’i bilateral koklear implant, 2’si bilateral işitme cihazı kullanıcısı toplam 10 işitme kayıplı çocuk katılmıştır. Veriler “Kişisel Bilgi Formu” , “Arkadaş Algısı Görüşme Formu” ve çocukların çizdikleri resimler ile toplanmıştır. Bulgular: Araştırmada çocukların çizimlerine ve görüşme verilerine dayalı olarak arkadaşlık algılarına dair dikkat çekici bulgular elde edilmiştir. Çocukların arkadaş temalı resimlerinde genellikle canlı ve parlak renkler kullanmaları, arkadaşlık ilişkilerini olumlu duygularla ilişkilendirdiklerini ortaya çıkartmıştır. Bununla birlikte, bazı çocukların arkadaş figürü olarak yalnızca bir hayvanı çizmiş olması ya da insan figürlerinde özellikle kulak detayına yer vermemesi, çocukların sosyal ilişkilerinde yaşadığı sınırlılıkların ve işitme engeline bağlı gelişimsel etkilerin görsel yansımaları olarak değerlendirilmiştir. Görüşme verileri ise çocukların arkadaşlarıyla olan ilişkilerini en çok oyun oynama üzerinden tanımladıklarını ortaya koymuştur. Bunun yanı sıra, bazı çocuklar arkadaşlarını fiziksel görünüşleri ve özellikle kullandıkları yardımcı cihazlar aracılığıyla tanımlarken, duygusal özelliklere yapılan vurgu oldukça sınırlı kalmıştır.The aim of this study is to examine the perceptions of preschool children with hearing loss regarding the concept of friendship. The research was designed using the phenomenological model, one of the qualitative research approaches. The study included a total of ten children with hearing loss, eight of whom were bilateral cochlear implant users and two were bilateral hearing aid users, all enrolled in a special education institution affiliated with the Ministry of National Education on the European side of Istanbul. Data were collected through a “Personal Information Form,” a “Friendship Perception Interview Form,” and the children’s own drawings. Based on the analysis of the drawings and interview data, noteworthy findings emerged concerning the children's perceptions of friendship. The frequent use of vibrant and bright colors in their friendship-themed drawings revealed that children associated friendships with positive emotions. However, the presence of animal figures as sole representations of friends in some drawings and the frequent omission of ear details in human figures were interpreted as visual reflections of the children’s limited social interactions and the developmental effects associated with hearing loss. Interview data further revealed that children most commonly described their friendships in terms of playing together. In addition, while some children described their friends based on physical appearance, particularly focusing on assistive devices, references to emotional characteristics remained quite limited.