KAMU MALLARINDAN ÖZEL YARARLANMAYA İLİŞKİN SÖZLEŞMELERİN TABİ OLDUĞU HUKUKİ REJİM

Abstract

Kamu mallarından yararlanmanın sözleşmeye dayandığı hallerde, bu sözleşmenin idarece feshinden sonra; feshin iptali, teminatın gelir kaydedilmesinin iptali, tazminat ve kira alacağı, tahliye ve ecrimisil taleplerini konu alan hukuki uyuşmazlıklar ortaya çıkmaktadır. Kamu mallarından yararlanma sözleşmelerinin hukuki niteliği ile ilgili problem de, daha çok bu sözleşmelerden doğan uyuşmazlıkların hangi yargı düzeninde görüleceği noktasında yoğunlaşmaktadır. Kamu mallarının kamu hukuku kurallarına tabi olmaları sebebiyle özel hukuk işlemlerine konu olamayacakları, dolayısıyla da kiralanamayacakları özellikle öğretide sıklıkla dile getirilen bir esas olarak karşımıza çıkmaktadır. Ancak kamu mallarının kiralanamayacağı ve özel yararlanma sözleşmelerinin idari sözleşme olduğu yönündeki öğretideki baskın görüşe rağmen, Uyuşmazlık Mahkemesi ve Danıştay, Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki bir su kaynağının akdedilen bir sözleşme ile özel bir kişiye kiralanabileceğini ve bu sözleşmenin özel hukuka tabi olduğunu kabul etmektedir. Türk hukukunda kamu mallarının özel hukuka tabi olarak kiralanabilmesine yönelik birçok yasal dayanak da mevcuttur. Uyuşmazlık Mahkemesi, kamu mallarından özel yararlanmalara ilişkin sözleşmelerin özel hukuka tabi kira sözleşmeleri olduğunu ve bu sözleşmeler kapsamındaki hak ve alacaklarla ilgili uyuşmazlıkların özel hukuka tabi olduğunu tereddüde yer bırakmayacak açıklıkta kabul etmektedir. Ancak idarenin kira sözleşmesi dışında kamu gücüne dayanarak tesis ettiği idari işlemlerden doğan davalar idari yargının görev alanı içinde bulunmaktadır