Sporcularda diyetin fitokimyasal indeksinin gastrointestinal semptomları ile ilişkisinin belirlenmesi

Abstract

Bu çalışma, sporcularda diyetin fitokimyasal indeksi (Fİ) ile algılanan stres düzeyi ve gastrointestinal semptomlar arasındaki ilişkilerin incelenmesi amacıyla yürütülmüştür. Fitokimyasal bileşenlerden zengin beslenme örüntülerinin antioksidan ve anti-inflamatuvar etkileri bilinmekle birlikte, sporcu popülasyonunda fitokimyasal indeksin gastrointestinal semptomlar ve stres düzeyi ile ilişkisini ele alan çalışmalar sınırlıdır. Araştırma 235 sporcu (146 erkek, 89 kadın) ile gerçekleştirilmiş; katılımcıların yaş ortalaması 24.80 ± 5.74 yıl olarak belirlenmiştir. Diyet fitokimyasal indeksi 24 saatlik besin tüketim kaydı verilerinin analizi ile değerlendirilmiştir. Algılanan stres düzeyi ASÖ-14, gastrointestinal semptomlar ise GSDÖ kullanılarak değerlendirilmiştir. Değişkenler arasındaki ilişkiler korelasyon analizi ile incelenmiş, anlamlı değişkenler için regresyon modelleri oluşturulmuştur. Katılımcıların Fİ ortalaması 47.35 ± 17.28 puan, ASÖ toplam puanı 26.59 ± 4.31 ve GSDÖ toplam puanı 25.80 ± 13.81 olarak bulunmuştur. Lisanslı sporcuların Fİ puan değeri lisanssız sporculara göre daha yüksek saptanmıştır (49.69 ± 16.81'e karşı 44.95 ± 17.50; p = 0.033). Karın ağrısı semptom skoru lisanssız sporcularda lisanslılara göre daha yüksek bulunmuştur (1.84 ± 1.23'e karşı 1.50 ± 0.83; p = 0.015). Fİ ile GSDÖ hazımsızlık alt boyut puanı arasında zayıf pozitif ilişki belirlenmiştir (rₛ = 0.160; p = 0.014). Çoklu doğrusal regresyon analizinde hazımsızlık puanını anlamlı düzeyde yordayan değişkenin Fİ olduğu saptanmıştır (β = 0.158; p = 0.015; R² = 0.029). Sonuç olarak, fitokimyasal indeksin sporcularda gastrointestinal semptomlarla sınırlı düzeyde ilişkili olabileceği, algılanan stres düzeyinin ise gastrointestinal semptomlar üzerinde belirgin bir etkisinin bulunmadığı görülmüştür. Bulgular, fitokimyasal indeksin sporcularda gastrointestinal semptomlarla sınırlı düzeyde ilişkili olabileceğini göstermektedir.This study aimed to examine the relationships between dietary phytochemical index (PI, %), perceived stress (PSS-14), and gastrointestinal symptoms (GSRS) in athletes. Although phytochemical-rich dietary patterns are widely recognized for their antioxidant and anti-inflammatory properties, research investigating the association of the phytochemical index with gastrointestinal symptoms and perceived stress in athletic populations remains limited. The study was conducted with 235 athletes (146 men, 89 women), with a mean age of 24.80 ± 5.74 years. Dietary intake data were collected using a 1-day food record and the phytochemical index was calculated. Perceived stress was assessed using the 14-item Perceived Stress Scale (PSS-14), and gastrointestinal symptoms were evaluated using the Gastrointestinal Symptom Rating Scale (GSRS). Correlation analyses were performed to examine associations between variables, and regression models were constructed for significant predictors. The mean phytochemical index was 47.35 ± 17.28, the mean perceived stress score was 26.59 ± 4.31 (Cronbach's alpha = 0.934), and the mean total GSRS score was 25.80 ± 13.81. Licensed athletes had significantly higher PI values compared with non-licensed athletes (49.69 ± 16.81 vs. 44.95 ± 17.50; p = 0.033). The abdominal pain subscale score was significantly higher in non-licensed athletes than in licensed athletes (1.84 ± 1.23 vs. 1.50 ± 0.83; p = 0.015). A weak positive correlation was observed between PI and indigestion (rₛ = 0.160; p = 0.014). In multiple linear regression analysis, PI was the only significant predictor of indigestion (β = 0.158; p = 0.015; R² = 0.029). In conclusion, the phytochemical index may be weakly associated with certain gastrointestinal symptoms in athletes, whereas perceived stress does not appear to have a substantial effect on gastrointestinal symptom severity. The findings indicate a limited association between the phytochemical index and gastrointestinal symptoms in athletes.