TBK M. 530 İLE KARŞILAŞTIRMALI OLARAK FİKRİ VE SINAİ MÜLKİYET HAKKI İHLALLERİNDE GERÇEK OLMAYAN VEKALETSİZ İŞ GÖRME

Abstract

Gerçek olmayan vekaletsiz iş görmeye ilişkin genel hüküm niteliği taşıyan TBK m. 530’un yanı sıra, gerçek olmayan vekaletsiz iş görmenin özel görünümlerine ilişkin TMK, TTK, FSEK ve SMK’da düzenlemeler bulunmaktadır. Fikri ve sınai hak- ların ihlaline ilişkin FSEK ve SMK’daki hükümlerin TBK m. 530 ile kıyaslanması ve uygulama alanlarının tespit edilmesi önem arz etmektedir. TBK m. 530 uyarınca iş sahibi, kendi menfaatine vekaletsiz olarak iş gören kişiden, iş görmeden elde ettiği fay- daları talep etme hakkına sahiptir. Bu talep doktrinde menfaat devri talebi olarak da adlandırılmaktadır. TBK m. 530 kapsamında menfaat devrinin talep edilebilmesi için iş görenin iş sahibinin hukuki alanına müdahalede bulunarak, kötüniyetli olarak ve veka- letsiz (yetkisiz) bir biçimde, kendisinin veya üçüncü bir kişinin menfaatine bir iş gör- müş olması ve bu iş görme sonucunda bir menfaat elde etmiş olması gerekmektedir. İş görenin kendi menfaatine vekaletsiz olarak gördüğü işin bir fikri mülkiyet hakkına teca- vüz teşkil ettiği durumlarda fikri mülkiyet hakkı sahibinin menfaat talebine ilişkin ola- rak FSEK ve SMK’da yer alan özel düzenlemelere başvurulacaktır. TBK m. 530’dan farklı olarak doktrindeki hakim görüş, FSEK m. 70/3 kapsamında menfaat devri talep edilebilmesi için iş görenin kötüniyetli (kusurlu) olmasını zorunlu görmemektedir. SMK’da ise iş görenin elde ettiği kazanç SMK m. 151/2 (b)’de, tazminatın hesaplanma- sı için hak sahibinin tercihine göre kullanılabilecek yöntemlerden biri olarak düzenlen- miştir. Bu yönüyle SMK’daki düzenleme menfaat devri talebinden ziyade tazminat niteliği taşımaktadır.