Üniversite öğrencilerinin sağlıklı yaşam biçimi davranışları, öz etkililik-yeterlilik düzeyleri ve etkileyen faktörler

Abstract

Özet: Amaç: Üniversite öğrencilerinin sağlıklı yaşam biçimi davranışları, öz etkililik-yeterlilik düzeyleri ve etkileyen faktörleri tanımlamaktır. Gereç ve Yöntemler: Kesitsel araştırmanın populasyonu, özel bir üniversitenin bir, iki ve üçüncü sınıflarında hemşirelik, fizyoterapi ve rehabilitasyon, beslenme ve diyetetik bölümlerinde eğitim alan 480 öğrenciden oluşmaktadır. Örneklem herhangi özel bir seçim kriteri olmaksızın, veri toplama sürecinde sınıfta olan öğrenci populasyonundan seçilmiştir (n=404). Veri toplama araçları olarak, tanıtıcı özellikler formu, Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları-II (SYBD-II) ölçeği ve Öz Etkililik-Yeterlilik (ÖEY) ölçeği kullanılmıştır. Bulgular: Öğrencilerin yaş ortalaması 20,35±1,22 (min=18, max= 23) (n= 404) ve %79,7’si kadın idi. Öğrencilerin %42,6’sı beslenme, %29,2’si fizyoterapi ve %28,2’si hemşirelik bölümünde eğitim almaktadır. Öğrencilerin öz etkililik-yeterlilik düzeyi ve sağlıklı yaşam biçimi davranışları puanının orta düzeyde olduğu bulunmuştur. Hemşirelik bölümünde okuyanların ve Güneydoğu Anadolu bölgesi doğumlu olanların, diğer bölüm ve bölgede doğanlara göre öz etkililik-yeterlilik düzeyi ve sağlıklı yaşam biçimi davranışları toplam puanının anlamlı derecede yüksek olduğu bulunmuştur (p?0,05). Genel sağlık durumunu “iyi” olarak ifade edenlerin sağlıklı yaşam biçimi davranışları; birinci sınıfta okuyanların, kronik bir hastalığı olanların ve ilköğretim mezunu anneye sahip olanların öz etkililik-yeterlilik düzeyleri istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (p?0,05). SYBD-II ve ÖEY toplam puanları arasında ileri derecede güçlü pozitif doğrusal ve istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmuştur (p?0,001). Sonuç: Yaşam deneyimi, sosyoekonomik durum ve öz etkililik-yeterliliğin sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının kazanılması üzerinde önemli etkisi vardır. Öz etkililik-yeterlilik düzeyi ve sağlıklı yaşam biçimi davranışlarını güçlendiren programların geliştirilmesinin öğrencilerin yaşamı üzerinde önemli etkisi olacağı düşünülmektedir.Abstract: Objective: The aim of this study is to define healthy lifestyle behavior, self-efficacy of a university’s students and influenced factors. Material and Methods: Cross-sectional study population is consisted of 480 a private university’s students who were studying at first, second and third year in the department of nursing, physical therapy and rehabilitation, nutrition and dietetics. The sample was selected from the population without any specific sampling whoever was at class when data was gathering (n=404). Data was collected using the following instruments: the descriptive characteristics assessment form, the Healthy Life Style Behaviors Scale-II and the Self-Efficacy Scale. Results: The mean age of the students was 20.35±1.22 (min= 18, max= 23) (n= 404) and 79.7% of them were female. 42.6% of them were studying in the department of nutrition and dietetics, 29.2% of them in the department of physical therapy and rehabilitation and 28.2% of them in the department of nursing. The self-efficacy and healthy lifestyle behavior score was found to be moderate. The students who was born in the region of Southeastern Anatolia in Turkey and studying in the department of nursing had a significantly higher score of self-efficacy and healthy lifestyle behavior compare to the other region(p?0.05). The students who had a chronic disease, “good” health situation, studying in the first year of the university and a mother who just graduated from elementary school were found to have higher self-efficacy level (p?0.05). There was very strong linear and statistical correlation between the Healthy Life Style Behaviors Scale-II and the Self-Efficacy Scale’s total score (p?0.001). Conclusion: Life experience, socioeconomic conditions and self-efficacy’s level have strong influence on the acquisition of healthy lifestyle behavior. In order to improve of self-efficacy and healthy lifestyle behavior, some programs should be developed and to be included the curriculum.