Türkiye'de toplumsal cinsiyet alanında faaliyet yürüten sivil toplum kuruluşlarının kadına yönelik şiddetle mücadele pratiklerinde görsel anlatının yeri

Abstract

Şiddetle mücadele feminist hareketin 1980'lerden beri önemli faaliyet alanlarından birisidir. Bu tezin amacı Türkiye'de toplumsal cinsiyet alanında çalışma yürüten sivil toplum kuruluşları (STK)'ların şiddetle mücadele pratiklerinin görsel temsillerini incelemektedir. İki aşamalı yöntemsel yaklaşımın ilk aşamasında Türkiye'de toplumsal cinsiyet temelli şiddet ve ayrımcılıkla mücadele etmeyi amaçlayan 49 STK'nın bölgesel dağılımlarının, faaliyet alanlarının, görsel dil kullanımlarının, web sitesi ve dijital medya kullanımlarının haritalandırma çalışması yapılmıştır. Görsel odaklı bir platform olan Instagram'da hesabı bulunan STK'ların, 25 Kasım Kadına Yönelik Şiddete Karşı Uluslararası Mücadele Günü'ne dair görsel gönderileri, paylaşım sıklıkları ve temalar özelinde incelenmiştir. Büyük bir kısmının platform üzerinden aktif olarak paylaşım yaptıkları, paylaşımlarda dayanışma, eylemliliğe çağrı ve bilgilendirici gibi tekrar eden temaların bulunduğu tespit edilmiştir. İkinci aşamada daha detaylı bir inceleme olarak Cinsel Şiddetle Mücadele Derneği'nin cinsel şiddet haberlerinde hak temelli görsel kullanımına katkı sağlamak ve şiddetle ilgili yanlış algıları değiştirmek amacıyla hayata geçirdiği "Görsel Arşiv Projesi" incelenmiştir. Proje kapsamında sekiz alt başlık altındaki fotoğraflar göstergebilim ve içerik analizi yöntemleri bir arada kullanılarak analiz edilmiştir. Arşivde yürüyüş fotoğraflarının ve kurgusal fotoğrafların bulunduğu tespit edilmiştir. Görsellerde kimliklerin kesişimselliğine ve dil kullanımına dikkat çekilmiştir. Feminist hareket içerisinde sözlü, yazılı ve görsel dil kullanımının önemine vurgu yapılırken kullanılan dilin, harekete ve onun tarihine aşina olan, kendi içerisindeki bir gruba konuştuğu söylenebilir. Ancak kamusal alanlarda yapılan yürüyüşlerde kullanılan döviz gibi materyal görsellerinin sosyal medya ve web sitesi üzerinden paylaşılması, dili feminist hareket dışında da yaygınlaştırma çabası olarak yorumlanabilir. Anahtar Kelimeler: Görsel Dil; Toplumsal Cinsiyet; Toplumsal Cinsiyete Dayalı Şiddet; Sivil Toplum; Sosyal MedyaCombating violence has been one of the important fields of activity of the feminist movement since the 1980s. The aim of this thesis is to examine the visual representations of the combating against violence practices of civil society organizations (CSOs) working in the field of gender in Türkiye. In the first stage of the two-stage methodological approach, a mapping of the regional distribution, fields of activity, visual language usage, website and digital media usage of 49 CSOs in Türkiye aiming to combat gender-based violence and discrimination was conducted. The visual posts of CSOs with accounts on Instagram, a visual-oriented platform, about the International Day for the Elimination of Violence Against Women on 25 November were analyzed in terms of sharing frequency and themes. It was found that most of them actively shared visual content on the platform, and there were recurring themes such as solidarity, call to action and informative. In the second stage, as a more detailed analysis, the 'Visual Archive Project' implemented by the Association for Struggle Against Sexual Violence to contribute to the use of rights-based visuals in news on sexual violence and to change misperceptions about violence was analyzed. Within the scope of the project, photographs under eight sub-headings were analyzed using semiotics and content analysis methods together. It was determined that there are march photographs and fictional photographs in the archive. In the visuals, attention has been drawn to the intersectionality of identities and the use of language. While the importance of the use of spoken, written and visual language within the feminist movement is emphasized, it can be said that the language used speaks to a group within the movement that is familiar with its history. However, the sharing of images of materials such as banners used in marches in public spaces through social media and websites, can be interpreted as an effort to mainstream the language outside the feminist movement. Keywords: Visual Language; Gender; Gender-Based Violence; Civil Society; Social Media