LOOT BOX EKONOMİSİ VE DİJİTAL KARABORSALAR: FIFA ÖRNEĞİ

Abstract

Rastgele ödül mekanizmasına dayanan ganimet kutuları/paketleri (loot box) sistemi bugün pek çok dijital oyunun içerisinde yer almakta ve oyun ekonomisinde oluşan güncel gelir modelleri, oyun içi pazarlama stratejileri, karaborsaların doğuşu ve oyuncu deneyimi gibi çeşitli bağlamlarda yankı bulmaktadır. Bu çalışmada oyun ekonomisinde önemli bir yere sahip olan loot box sistemine ve ortaya çıkan dijital karaborsaların işleyişine FIFA Ultimate Team örneği üzerinden yakından bakmak hedeflenmiştir. Bu doğrultuda yapılan literatür taraması sonucunda farklı yaklaşımlar ve ulusal politikalar serimlenmiş, araştırma kapsamında loot box’a yönelik eleştiriler (1) bağımlılık ve kumar ilişkisi, (2) karaborsalar ve haksız kazanç, (3) psikolojik ve maddi yıkım olarak üç kategoride toplanmıştır. Ardından, FIFA Ultimate Team örneği üzerinden loot box sistemine ve ekonomisine yakından bakarak, ortaya çıkan dijital karaborsalar incelenmiştir. FIFA oyunu ve oyunla ilişkili Futbin.com adresinden erişilebilen web sitesi ile Türkiye’deki FIFA Ultimate Team oyuncularını bir araya getiren farklı Discord sunucuları ve U7buy.com isimli oyun içi ekonomik birimlerin gerçek para aracılığıyla alışverişine aracılık eden web sitesi katılımlı gözlem yoluyla incelenerek oyuncuların ganimet kutuları ekonomisine katılım biçimleri, yaklaşımları ve karaborsa mekanizmalarının işleyişi göz önünde bulundurularak dijital karaborsalar işleyiş biçimlerine göre (1) kurumsallaşmış aktörler üzerinden yürüyen ve Paypal gibi uluslararası ödeme mekanizmalarını kullananlar, (2) kullanıcı toplulukları arasında kolektif ya da bireysel olarak jeton ticareti üzerinden para kazananlar olmak üzere ikiye ayrılmıştır.