İstanbul Boğazı’nda deniz trafik düzenlemelerinin kaza oranına etkisinin değerlendirmesi

Abstract

Dünya’nın en riskli doğal suyollarından biri olan İstanbul Boğazı’nda tarih boyunca pek çok deniz kazası meydana gelmiş, bu kazalardan bazıları ciddi boyutta can kaybı, maddi / çevresel zarar ve dünya çapında endişeye sebep olan çevre felaketleri ile sonuçlanmıştır. Günümüzde İstanbul Boğazı’ndan geçiş yapan gemilerin önemli bir bölümünün tehlikeli yük taşıyan tankerler olması, geçiş yapan gemi boyutlarının giderek büyümesi ve taşınan tehlikeli yük miktarının artması, meydana gelebilecek kazaların boyutlarını daha dramatik hale getirmektedir. Yakın tarihte meydana gelen kazalar sonrasında, bölgedeki seyir emniyetini arttırmak amacıyla deniz trafiğini düzenleyen birçok uygulama gerçekleştirilmiştir. Bu uygulamaların en kapsamlısı 2003 yılında kurulan ve Boğaz’daki trafiğin emniyetli ve etkin bir şekilde işleyebilmesi için gemilere bilgi, seyir yardımı ve trafik organizasyon hizmetlerini sunan Türk Boğazları Gemi Trafik Hizmetleri (TBGTH) olmuştur. Bu çalışmada, Türkiye kıyılarında en çok deniz kazasının meydana geldiği İstanbul Boğazı’nda 2001 – 2015 yılları arasında gerçekleşen deniz kazaları; geçiş yapan gemi sayısı ile kaza miktarı arasındaki ilişki temelinde ele alınmış ve deniz trafiğine yönelik gerçekleştirilen yasal düzenlemeler ile eş zamanlı olarak incelenmiştir. Böylelikle TBGTH sonrası yapılan düzenlemelerin kaza oranına etkisi ortaya konmuş ve kazalar üzerinde en etkili uygulamaların profili çıkarılmıştır. Elde edilen bulguların, bölgede seyir emniyetini arttıracak yeni tedbirler geliştirilmesi için alt yapı oluşturması hedeflenmiştir.In the Strait of Istanbul, which is one of the most perilous natural waterways of the World, many marine accidents have occurred throughout the history. Some of these accidents resulted in deaths, financial losses, and environmental disasters. The fact that a significant proportion of the ships passing the Strait are tanker carrying hazardous cargo further increases this danger. Especially the increasing size of the ships, the increase in the cost of the for transported and the transportation of dangerous cargoes, especially oil and derivatives, to a great extent by sea, made the possible consequences of the accidents even more catastrophic. For this reason, many regulatory measures have been taken regarding the Sea Traffic in Istanbul, Çanakkale Straits and Marmara Sea, which have been named as the “Turkish Straits System” in recent years, and these measures have been collected under the Turkish Straits Vessel Traffic Service, which is briefly defined as TBGTH. Within the scope of this study, maritime accidents in the Strait of Istanbul have been examined chronologically in terms of the number of ships passing and maritime traffic regulations. The effects of the applications implemented after 2003, when Istanbul VTS started its operations, on the safety of navigation have been investigated. In this way, it is aimed to demonstrate the effect of the Vessel Traffic Services and related regulations on the improvement in the rate of marine accidents. The numerical determination of the relationship between the number of passing ships and the number of accidents in the Strait can be used as a statistically significant criterion for the realization of new regulations depending on the maritime traffic volume in the coming years.