Bir 'suç' olarak gazetecilik: Türkiye'de basın davaları ve basın özgürlüğü

Abstract

Bu çalışma, gazetecilere karşı açılan ceza davalarını basın özgürlüğü çerçevesinde incelemeyi ve ceza muhakemesi süreçlerinde gazetecilerin yaşadıklarını aktarmayı amaçlamaktadır. Cezaevlerinde en fazla gazetecinin bulunduğu ülkelerden biri olan Türkiye, basın özgürlüğüne yönelik sınırlandırmalar, engellemeler ve sansür konusunda uzun zamandır tartışmalı bir sicile sahiptir. Fakat özellikle son yıllarda ceza davalarının artması, bu davaların gazetecileri haber faaliyetleri nedeniyle cezalandırmak ve basın özgürlüğü konusunda caydırmak amacıyla kullandığı şüphesini doğurmaktadır. Yaptıkları haberler nedeniyle, genellikle örgüt üyeliği bağlantılı suçlarla yargılanan gazeteciler, ceza muhakemesi sürecinde de hak ihlalleriyle karşı karşıya kalmaktadır. Bu çalışmanın birinci bölümünde basın özgürlüğü uluslararası ve ulusal hukuk doktrini kapsamda incelenecek; ikinci bölümde de Türkiye'de basın özgürlüğüne yönelik sınırlandırmanın tarihine bakılacaktır. Üçüncü bölümde ise yargılanan gazetecilere isnat edilen suçlar incelenecek ve ceza muhakemesi süreçlerinde yaşanan hak ihlali iddialarına yer verilecektir. Çalışma kapsamında, gazeteci davalarını basın özgürlüğü örgütleri adına takip eden yedi gazeteciyle mülakatlar yapılmıştır. Hem bu mülakatlar hem de basına yansıyan davalar ışığında, gazetecilerin basın faaliyetlerinin nasıl yargı konusu edildiği incelenecektir.This study aims to examine the criminal cases brought against journalists within the scope of press freedom, to convey the experiences of journalists in criminal procedure. Turkey is one of the countries where most journalists were detained and the country has a long controversial track record of restrictions, obstructions and censorship of freedom of the press. However, especially in recent years, the increase in criminal cases creates suspicion that these cases are used to punish journalists for their news activities and to deter press freedom. Journalists, who are often prosecuted for crimes related to membership in a terrorist organization, also face violations of rights during the criminal procedure process, due to their reporting. In the first part of the study, press freedom will be examined within the framework of international and national legal doctrine. The second part, we will look at the history of the restrictions on press freedom in Turkey. In the third part, the crimes against the prosecuted journalists will be examined and the allegations of violations of rights in the criminal proceedings will be discussed. Within the scope of the study, interviews were conducted with seven journalists who followed journalist cases on behalf of press freedom organizations. In the light of both these interviews and the cases reflected in the press, it will be examined how journalists' media activities are subject to jurisdiction.