İŞKENCE SUÇUNDA TİPİK FİİL YÖNÜNDEN ‘ACI VE EZANIN AĞIRLIĞI’ İLE SUÇUN ‘SİSTEMATİK VE BELLİ BİR SÜREÇ İÇİNDE İŞLENMESİ’ ÖLÇÜTLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Abstract

Öğretideki baskın görüşe göre 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nda işkence suçundatipik fiili karakterize eden olgu, madde gerekçesinden hareketle esas itibarıyla fiilin ‘sistematikbir biçimde ve belli bir süreç içinde işlenmesi’dir. İşkenceye Karşı Birleşmiş MilletlerSözleşmesi’nin tanımı ve bu tanımı esas alan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM)içtihatlarından hareketle diğer bir yaklaşım ise, işkence suçunda ayırt edici özelliğin ‘acı veezanın ağırlığı’ kriteri olduğunu savunmaktadır. Fakat, her iki görüş de maddenin açık lafzınaaykırı bir yorumu benimsemektedir. Diğer taraftan, Yargıtay da seçimlik hareketli bir suçolarak maddede öngörülen hareketlerden birinin gerçekleşmesini suçun işlenmesi için yeterligörmemekte fiilin sistematik ve belli bir süreç içinde işlenmesini aramaktadır. Nitekim, ilgiliihtisas dairesi sistematiklik kriterini pratiğe tercüme ederken birbiri ile çelişen kararlarvermekte ve her halükarda ‘sistematik’ kavramını açıklamakta zorlanmaktadır. Bu çalışmadageleneksel olarak işkence suçunu karakterize ettiği düşünülen acı ve ezanın ağırlığı kriteri ileöğreti ve uygulamanın benimsediği sistematiklik görüşü suç genel teorisi ve konu ile ilgiliuygulama ışığında eleştirel bir biçimde ele alınmaktadır.