Anayasa Mahkemesi'nin MÖHUK madde 27/1 iptali kararı ve kanun değişikliği kapsamında yabancı unsurlu bireysel iş sözleşmelerine uygulanacak hukuk

Abstract

Bu çalışmada, yabancı unsurlu bireysel iş sözleşmelerinde taraflara hukuk seçimi imkânı tanıyan MÖHUK m.27/1'in Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmesiyle ortaya çıkan hukuki durum ve sonrasında yürürlüğe giren yeni düzenlemenin bireysel iş sözleşmelerinin esasına uygulanacak hukuka etkisi ele alınmaktadır. İptal edilen fıkrada, tarafların seçtiği hukukun, mutat iş yeri hukukunun sağladığı asgari korumanın altına düşemeyeceği öngörülmekteydi. Anayasa Mahkemesi bu düzenlemenin; hukuk seçimi yapılması hâlinde iş sözleşmesiyle daha sıkı ilişkili hukukun uyuşmazlığa uygulanamayacak olması ve işçinin yabancı hukukun içeriği hakkında bilgi edinmesinin oldukça zor olması gerekçeleriyle iptaline karar vermiştir. Karar sonrasında kanun koyucu 27. maddenin birinci ve dördüncü fıkralarını yeniden düzenlemiş ve yeni düzenleme 04.06.2025 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Çalışmanın temel amacı, Anayasa Mahkemesi'nin MÖHUK m.27/1'e ilişkin iptal kararının ve sonrasında yapılan kanun değişikliğinin, yabancı unsurlu bireysel iş sözleşmelerine uygulanacak hukuka etkilerini ortaya koymaktır. Bu kapsamda, iptal öncesi ve sonrası dönemde hukuk seçimi, daha sıkı ilişkili hukuk ve işçinin korunması ilkesi bakımından ortaya çıkan sorunlar ele alınmış; Roma I Tüzüğü başta olmak üzere karşılaştırmalı hukuk, doktrin ve yargı kararları ışığında değerlendirilmiştir. Çalışma dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararı, kanun değişikliği, kanun değişikliğinin uygulanacak hukuka etkisi ve zaman bakımından uygulanması tartışılmıştır. İkinci bölümde yabancı unsurlu bireysel iş sözleşmelerinde hukuk seçimi; hukuk seçiminin sınırları, şekilleri, kısmi hukuk seçimi ve Türkiye İş Kurumu'nun hazırladığı yurt dışı hizmet akitlerinde hukuk seçimi incelenmiştir. Üçüncü bölümde objektif bağlama kurallarına göre yetkili hukuk ele alınmış; dördüncü bölümde ise yetkili yabancı hukukun uygulanmasını engelleyen durumlara yer verilmiştir.This study examines the legal situation arising from the Constitutional Court's annulment of Article 27/1 of the Turkish Private International and Procedural Law (MÖHUK),which had allowed the parties to choose the applicable law in individual employment contracts involving a foreign element, and analyzes the impact of the subsequent new regulation on the law governing the substance of such contracts. The annulled provision required that the chosen law could not provide less than the minimum protection ensured by the law of the habitual workplace. The Constitutional Court annulled it on the grounds that a choice of law would prevent the application of the law most closely connected to the employment relationship and the employees would face difficulties in accessing and understanding foreign law. Following the annulment decision, the legislator rearranged the first and fourth clauses of Article 27, and the revised provisions entered into force on 4/6/2025. The aim of this study is to determine how the annulment and the later legislative change affected the law applicable to individual employment contracts involving a foreign element. In this context, the study addresses the issues arising before and after the annulment decision regarding choice of law, the more closely connected law, and the principle of the protection of the employee, and evaluates them in light of the Rome I Regulation, comparative law, scholarly writings, and judicial decisions. The study consists of four chapters. The first chapter discusses the Constitutional Court's annulment decision, the legislative amendment, its effects on the applicable law, and its temporal application. The second chapter examines the choice of law in individual employment contracts with a foreign element, including the limits and forms of choice of law, partial choice of law, and the choice of law in foreign service contracts prepared by the Turkish Employment Agency. The third chapter addresses the law applicable according to objective connecting factors, while the fourth chapter focuses on the circumstances preventing the application of the applicable foreign law.