6 Şubat depremi sonrası ruh sağlığı çalışanlarının ikincil travmatik stres, psikolojik sağlamlık ve tükenmişlik düzeyinin incelenmesi

Abstract

Bu çalışmanın amacı, 6 Şubat 2023 tarihinde meydana gelmiş depremlerin ardından psikososyal destek hizmetlerinde aktif rol alan ruh sağlığı çalışanlarının ikincil travmatik stres, psikolojik sağlamlık ve tükenmişlik düzeylerini incelemektir. İlişkisel tarama modelinde yürütülmüş olan çalışmanın evrenini deprem sonrası deprem bölgesinde ya da depremzedelerle çalışan ruh sağlığı çalışanları oluşturmaktadır. Örneklem ise evren içerisinden uygun (ulaşılabilir) örnekleme yöntem ile seçilen, toplam 138 ruh sağlığı çalışanından oluşmuştur. Veri toplama aracı olarak sosyodemografik bilgi formu; İkincil Travmatik Stres Ölçeği, Psikolojik Sağlamlık Ölçeği ve Tükenmişlik Ölçeği-Kısa Formu olmak üzere dört bölümü kapsayan anket formu kullanılmıştır. Verilerin analizinde "SPSS 25.0" programından faydalanılmıştır. Nicel analiz yöntemi kullanılmıştır. Analizlerde ilişkisiz örneklemler t-testi, varyans analizi (ANOVA), Pearson korelasyon analizinden faydalanılmıştır. Çalışma sonucunda katılımcıların ikincil travmatik stres belirtileri gösterdikleri, buna karşın psikolojik sağlamlık düzeylerinin orta-üst seviyede, tükenmişlik düzeylerinin ise orta seviyede olduğu tespit edilmiştir. Bulgulara göre, katılımcıların psikolojik sağlamlık ve tükenmişlik düzeyleri; cinsiyet, yaş ve mesleki deneyim değişkenlerine göre istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık göstermemektedir (p>0,05). İkincil travmatik stres ve tükenmişlik arasında pozitif yönlü, orta düzeyde ve anlamlı bir ilişki (r=0,577; p<0,01) saptanmıştır. Psikolojik sağlamlık düzeyi arttığında; hem ikincil travmatik stres (r=-0,438; p<0,01) hem de tükenmişlik (r=-0,433; p<0,01) düzeylerinin anlamlı şekilde azaldığı görülmüştür. Bu sonuçlar ışığında ikincil travmatik stresin tükenmişliği tetiklediği, psikolojik sağlamlığın ise her iki olumsuz duruma karşı koruyucu bir kalkan olduğu sonucuna ulaşılmıştır.The aim of this study is to examine the levels of secondary traumatic stress, psychological resilience, and burnout among mental health professionals who took an active role in psychosocial support services following the earthquakes that occurred on February 6, 2023. The study was conducted using the correlational survey model. The population of the study consists of mental health professionals working in the earthquake zone or with earthquake survivors after the disaster. The sample consisted of a total of 138 mental health professionals selected from the population using the convenience sampling method. A sociodemographic information form and a four-part questionnaire including the Secondary Traumatic Stress Scale, the Brief Resilience Scale, and the Burnout Measure-Short Form were used as data collection tools. Quantitative analysis was performed using SPSS 25.0 software. Independent samples t-test, analysis of variance (ANOVA) and Pearson correlation analysis were utilized for data analysis.The results of the study revealed that participants exhibited symptoms of secondary traumatic stress, while their psychological resilience levels were found to be at an upper-middle level and their burnout levels were at a moderate level. According to the findings, the levels of psychological resilience, and burnout among participants did not show a statistically significant difference according to gender, age, and professional experience variables (p>0.05). A positive, moderate, and significant relationship was found between secondary traumatic stress and burnout (r=0.577; p<0.01). It was observed that as the level of psychological resilience increased, the levels of both secondary traumatic stress (r=-0.438; p<0.01) and burnout (r=-0.433; p<0.01) significantly decreased. In light of these results, it was concluded that secondary traumatic stress triggers burnout, whereas psychological resilience acts as a protective shield against both negative conditions.