Industrial heritage sites as urban memory spaces: Beykoz Kundura and the neighbouring communities

Abstract

Çalışmada bir kamu iştiraki iken kapatılan Sümerbank Deri ve Kundura Fabrikası ve özelleştirilerek Beykoz Kundura adını alan yapı kompleksinin, geçmişi ve bugünü arasında kurduğu ilişki, fabrikanın bulunduğu mahalle özelinde sosyal ve kültürel hayata katkısı bakımından incelenmiştir. Hafıza mekanları lieux de memoire terimi, belirli bir toplumun ulusal kimliğini canlandırmak ve sürdürmek için yaratılan/yeniden yaratılan belirli yerler, nesneler, anıtlar olduğunu ima eder. Bu hafıza mekânları, belirli bir toplumun kolektif hafızasının etkin devreleri olarak hizmet ettikleri için, bir ulusal kimliği inşa etmede ve sağlamlaştırmada etkilidir. Bu çalışmada ele alınan Deri ve Kundura Fabrikası, Sümerbank adıyla "devletin" ekonomik varlığını hissettirmekte ve ulusal değerleri ima etmektedir. Ulusal değerlerin yanı sıra kendi sosyal ve kültürel değerlerini de yaratmıştır. Dolayısıyla hafıza mekanlarının oluşumu bu fabrika ölçeğinde ele alınacaktır. Bir yapıyı oluşturan somut ve soyut değerler oranın hafıza mekanlarını oluşturduğu gibi, genius loci'sini de oluşturur. Sıklıkla mimarlık ve edebiyatta kullanılan bir Antik Roma terimi olan genius loci yani yerin ruhunu ifade eder. Genius loci, özgünlük, tarihsel bağlamlar, insan faktörleri, mimari karakterler üzerinden mekânın ruhunu oluşturur. İkisi arasındaki en belirgin fark hafıza mekanlarının yaratılmış/üretilmiş, genius loci'nin ise süregelen bir durum olmasıdır. Bu çalışmada, Fabrika (Beykoz Kundura), ekonomik, sosyal ve kültürel üretimi yıllardır aynı mekan üzerinde sürdüren, geçmişten gelen bu birikimle burayı "yer" yapan bir örnek olarak incelenecektir. Bu birikim, sosyal varlığı ve mimari yapılarıyla yerin ruhunu var eder.In the study, the relationship between the past and present of the Sümerbank Leather and Shoe Factory, which was a public subsidiary when it was closed, and the building complex, which was privatized and renamed as Beykoz Kundura, has been examined in terms of its contribution to social and cultural life in the neighbourhood where the factory is located. The term lieux de mémoire or "sites of memory" implies that there are certain places, objects, monuments that are created/recreated to build, maintain and revive the national identity of a particular society. These sites of memory are effective in constructing and consolidating a national identity, as they serve as active circuits of the collective memory of a given society. The Leather and Shoe Factory discussed in this study, under the name of Sümerbank, makes the economic presence of the "state" felt and represents national values. It also created its own social and cultural values as well as national values. Therefore, the formation of sites of memory is discussed at the scale of this factory. The tangible and intangible values that make up a structure form its sites of memory, as well as creating its genius loci. An Ancient Roman term often used in architecture and literature, genius loci refers to the spirit of a place. It constructs the spirit of the space through authenticity, historical contexts, human factors, and architectural characteristics. The most apparent difference between the two is that while sites of memory are created/produced, genius loci indicates an ongoing situation. In this study, the factory (Beykoz Kundura) is examined as an example that has been carrying out economic, social and cultural production on the same place for years and making this space a "place" via this accumulation from the past. This accumulation creates the spirit of the place with its social existence and architectural structures.