Stomalı hastaların yaşam kalitesi ve öz yeterlilik düzeylerinin belirlenmesi

Abstract

ÖZET: Giriş ve Amaç: Bu çalışma stomalı hastaların yaşam kalitesinin ve öz yeterlilik düzeylerinin belirlenmesi amacıyla yapıldı. Gereç ve Yöntemler: Tanımlayıcı tipte olan araştırmanın örneklemini Ocak-Eylül 2018 tarihleri arasında bir üniversite hastanesinin genel cerrahi ana bilim dalı ve Stomaterapi ünitesinde takip edilen 195 hasta oluşturdu. Araştırma verileri literatür doğrultusunda araştırmacılar tarafından hazırlanan Hasta Bilgi Formu, Umut Merkezi Ostomi Yaşam Kalitesi Ölçeği (UM-OYKÖ), Genel Öz Yeterlilik Ölçeği (GÖYÖ) kullanılarak toplandı. Veriler, yüzdelik, ortalama, standart sapma, student t-testi ve ANOVA testi, Pearson Korelasyon testi ile analiz edildi. Bulgular: Hastaların yaş ortalaması 58.12±11.09 olup, %61,5’i erkektir. Umut merkezi ostomi yaşam kalitesi ölçeği toplam puan ortalaması 262,12±49,05 olarak belirlendi. Ölçeğin alt boyutlarından en yüksek ve en düşük puan ortalaması fiziksel iyilik 72,34±15,70 ve manevi iyilik hali 48,95±8,84, olduğu görüldü. Genel öz yeterlilik ölçeği toplam puan ortalaması 30,36±7,80 dir. Umut merkezi ostomi yaşam kalitesi ölçeği toplam puanı ile stomalı hastaların cinsiyet (p=0,012), medeni durum (p=0,001), eğitim durumu (p=0,000), stoma bakımını kendisi yapması (p=0,000) ve komplikasyon gelişme durumu (p=0,014) arasında anlamlı fark olduğu saptandı. Genel öz yeterlilik ölçeği toplam puanı ile stomalı hastaların medeni durumları (p=0,027), eğitim durumu (p= 0,018), stoma bakımını kendisi yapması (p= 0,000), arasında anlamlı fark olduğu saptandı. Stomalı hastaların, genel öz yeterlilik ölçeği toplam puanı ile umut merkezi ostomi yaşam kalitesi ölçeği toplam puanı ve tüm alt boyutları arasında ileri derecede anlamlı pozitif korelasyon saptandı. Sonuç: Stoma bakım hemşireleri bireye özgü hemşirelik bakımı planlarken, yaşam kalitesini ve öz-yeterliliğini olumsuz etkileyen faktörleri dikkate almalıdırlar.ABSTRACT: Objective: The aim of this study was to determine of self-efficacy and quality of life in patients with stoma. Material and Methods: This descriptive study was conducted between January - September 2018 in the stomatherapy unit and general surgery outpatient clinic of a university hospital. The study sample included 195 patients agreeing to participate. Patient information form, the City of Hope- Quality of life-Ostomy Questionnaire (COH-QOL-OQ) and the General Self-Efficacy Scale(GSE) were used for data collection. Descriptive statistics, t-test, one-way analysis of variance,and Pearson's correlation coefficient were used to evaluate the data. Results: The mean age of the patients was 58.12±11.09 years and 61,5% of them were male. The mean score of City of Hope- Quality of life-Ostomy Questionnaire was 262,12±49,05. The highest and lowest scores were obtained for the subscales physiological well-being (72,34±15,70) and spiritual well-being (48,95±8,84), respectively. The mean score of General Self-Efficacy was 30,36±7,80. There was a statistically significant difference between the mean score of City of Hope- Quality of life-Ostomy Questionnaire and gender (p= 0,012), marital status (p=0,001), educational status (p=0.000), ability for self care of stoma (p=0,000) and occurence of stomal complication (p=0.014). There was a statistically significant difference between the mean score of General Self-Efficacy Scale and marital status (p=0,027), educational status (p=0.018) and ability for self care of stoma (p=0,000). A positive significant correlation between the total and sub-scale scores of City of Hope- Quality of life-Ostomy and General Self-Efficacy were found. Conclusion: Stomacare nurses should take into account factors that negatively affect patients' quality of life and selfefficacy while planning individual nursing care.