DÜZENLİ EGZERSİZ YAPAN BİREYLERDE KRONOTİPLER VE YEME ALIŞKANLIKLARI

Abstract

Amaç : Bu çalışmanın amacı düzenli egzersiz yapan bireylerde kronotipler ve yeme alışkanlıkları arasındaki ilişkiyi incelemek, sosyodemografik özellikleri, beslenme alışkanlıklarını ve yeme tutumlarını analiz etmektir. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 15-61 yaş arasında düzenli egzersiz yapan 250 birey dahil edilmiştir. Tanımlayıcı kesitsel türde tasarlanan çalışmada katılımcılara sosyodemografik özellikleri ve beslenme alışkanlıkları ile ilgili bir anket, Üç Faktörlü Yeme Anketi ve Sabahçılık-Akşamcılık anketi uygulanmıştır. Bulgular : Yaş ortalaması 27.17 ± 8.41 olan katılımcıların, %65.2'si kadın, ortalama Beden Kitle İndeksi (BKİ) değeri 23.62 ± 4.36'dır. Üç Faktörlü Yeme Ölçeğinin bilişsel kısıtlama, duygusal yeme ve kontrolsüz yeme puan ortalamaları sırasıyla 9.24±3.42, 12.17±5.33 ve 20.78±6.24 olarak bulunmuştur. Katılımcıların sabahçıl akşamcıl ölçek puanı 50.39±5.85'dir ve çoğu (%85.2) kronotip açısından ara tip olarak sınıflandırılmaktadır. Katılımcıların BKİ değerleri arttıkça bilişsel kısıtlama, duygusal yeme ve kontrolsüz yeme puanlarının arttığı görülmüştür. Ayrıca yaş arttıkça bilişsel kısıtlama puanları artmıştır. Sabahçıl tip olma eğilimindeki artışın, katılımcıların bilişsel kısıtlama tutumlarındaki azalmayla ancak kontrolsüz yeme tutumlarındaki artışla ilişkili olabileceği bulunmuştur. Öğün atlayanların kontrolsüz yeme puanı atlamayan katılımcılara göre daha yüksektir. Çay, bitki çayı ve kahve tüketirken şeker kullanma alışkanlığı ile duygusal yeme puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu görülmüştür. Yeme hızı ile kontrolsüz yeme puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Sonuç: Bu bulgular, özellikle olumsuz yeme tutumlarını önlemek ve iyileştirmek için müdahaleler geliştirilirken düzenli egzersiz yapan bireylerin sağlığında bireylerin kronotipi, yaşı, BKİ değeri ve beslenme alışkanlıkları gibi bireysel faktörleri dikkate almanın önemini vurgulamaktadırObjective : The aim of this study was to examine the relationship between chronotypes and eating habits, and to analyse sociodemographic characteristics, eating habits and eating attitudes in individuals who exercise regularly. Materials and Methods: The study included 250 individuals aged 15-61 years who regularly exercise. In this descriptive cross-sectional study, a questionnaire on sociodemographic characteristics and eating habits, a Three-Factor Eating Questionnaire and a Morningness-Eveningness Questionnaire were applied to the participants. Results : The mean age of the participants was 27.17 ± 8.41 years, 65.2% of them were female, the mean Body Mass Index (BMI) value was 23.62 ± 4.36. The mean scores of cognitive restraint, emotional eating and uncontrolled eating of the Three-Factor Eating Scale were 9.24±3.42, 12.17±5.33 and 20.78±6.24, respectively. The participants' Morningness-Eveningness Questionnaire score was 50.39±5.85 and most of them (85.2%) were classified as intermediate type in terms of chronotype. It was observed that cognitive restraint, emotional eating and uncontrolled eating scores increased as the BMI values of the participants increased. In addition, cognitive restraint scores increased with increasing age. It was found that the increase in the tendency to be a morning person may be associated with a decrease in the participants' cognitive restraint attitudes but an increase in their uncontrolled eating attitudes. The uncontrolled eating score of the participants who skipped meals was higher than the participants who did not skip meals. There was a statistically significant relationship between the habit of using sugar while consuming tea, herbal tea and coffee and emotional eating scores. A statistically significant relationship was found between eating speed and uncontrolled eating scores. Conclusion: These findings emphasise the importance of considering individual factors such as chronotype, age, BMI, and dietary habits in the health of individuals who exercise regularly, especially when developing interventions to prevent and improve negative eating attitudes.