Rayiç Kira Bedelinin Belirlenmesine İlişkin Mahkeme Hükmünün Geçmişe Etkisinin Sözleşme Adaleti Çerçevesinde Yeniden Düşünülmesi

Türkiye’de özellikle son yıllarda mevcut enflasyonist ortamın derin toplumsal ve hukuki sonuçlarından biri, konut ve çatılı işyeri kira sözleşmelerinde kendini göstermiştir. TBK m. 344 (3) uyarınca beş yıldan uzun süreli veya beş yıldan sonra yenilenen kira sözleşmelerinde, yeni kira yılında uygulanacak kira bedeli, hakim tarafından hakkaniyete uygun biçimde belirlenebilmektedir. Mahkeme hükmü ise, TBK m. 345’te belirtilen külfetlere uyulmak kaydıyla, yeni kira döneminin başlangıcından itibaren bağlayıcıdır. Fakat uzun süren yargılamalar ve paranın enflasyondan etkilenerek değer kaybetmesi riski hükmün geçmişe etkisinin taraflar açısından sağlayabileceği avantajı ortadan kaldırmıştır. Ancak burada mevcut olan sorun ne sadece enflasyon oranının düşmesi ile çözülebilecek ne de salt ekonomik koşulların yarattığı geçici bir sorundur. Ekonomik koşullar yadsınamaz şekilde daha da görünür hale getirmişse de kanaatimce burada esasen hükmün sözleşme adaletini tesis etme amacına hizmet edebilecek şekilde uygulanmamasından kaynaklanan hukuki bir sorun vardır. Bu çalışmada da hükmün asıl amacı ve bu amaç göz önünde bulundurulduğunda nasıl uygulanması gerektiği, aynı amacı hasıl farklı hükümlerde benimsenen yaklaşımlardan hareketle ortaya konmaya çalışılacaktır.