Procyclicality in margining: Implementation and evaluation of European securities and markets authority's anti procyclicality tools in Borsa Istanbul Tutures and Options Market

Abstract

Bu tez, Avrupa Menkul Kıymetler ve Piyasalar Otoritesi (ESMA) tarafından 153/2013 sayılı Regülasyonun 28(1) maddesi kapsamında önerilen döngüsellik karşıtı araçların uygulanmasını ve etkinliğini incelemektedir. Çalışmada, Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) yoğun işlem gören dört dayanak varlık (USDTRY, XAUTRY, XU030, GUBRF) üzerinden üç döngüsellik karşıtı araç seçeneği karşılaştırılmıştır. Her bir araç için dayanak varlık bazında teminat gereksinimleri ESMA'nın önerdiği üç temel göstergeye göre değerlendirilmiştir: ortalama teminat maliyeti (maliyet), üç günlük teminat değişimi (stabilite) ve teminat yetersizliği (muhafazakarlık). Merkezi Karşı Taraflar'ın (MKT) uygulamada sahip olduğu inisiyatifi yansıtmak amacıyla, model tasarımında volatiliteye duyarlı tetikleyiciler ve stresli değerlerin seçimi gibi çeşitli varyasyonlar da dikkate alınmıştır. Analiz sonucunda, her bir aracın verimliliğinin varlık sınıfına ve risk yapısına göre değişiklik gösterdiği görülmüştür. En iyi sonuç veren tek bir model bulunmamakta, bunun yerine ürün bazlı volatilite yapısına ve MKT'nin risk profiline göre özelleştirilmiş döngüsellik karşıtı araç stratejilerinin daha uygun olduğu anlaşılmaktadır.This thesis examines the implementation and effectiveness of anti-procyclicality (APC) tools recommended by European Securities and Markets Authority (ESMA) under Article 28(1) of Regulation (EU) No 153/2013. The study applies three APC options to four widely traded asset classes (USDTRY, XAUTRY, XU030, GUBRF) from Borsa İstanbul Futures and Options Market. For each tool, asset-level margin requirements are evaluated using ESMA-aligned indicators: average margin (cost), three day margin volatility (stability), and margin shortfalls (conservativeness). To reflect the practical discretion exercised by central counterparties (CCP), several variations in model design - such as tiered volatility-driven triggers and stressed returns – are introduced. The analysis reveals that the effectiveness of each APC tool varies across asset classes and margin dimensions. Rather than an universal best performing tool, the result highlights the importance of tailoring APC design to product-specific volatility patterns and CCP risk preferences