Kredi kartı faizleri ve yıllık ücretleri örneğinde fiyat denetimi ve sınırları

Abstract

Türkiye'de kredi kartı kullanımına ilişkin olarak yaşanan tartışmalarda özellikle iki konu öne çıkmaktadır: Kredi kartı yıllık ücretleri ve kredi kartı faizlerinin denetiminin gerekli olup olmadığı ve gerekli ise bunun en iyi nasıl gerçekleştirilebileceği. Bu çalışmada her iki soruna da hukuk ve ekonomi öğretisi prensipleri çerçevesinde yaklaşılmıştır. Bu öğreti faiz, ücret gibi fiyatın unsurlarına müdahaleyi sadece piyasa aksaklığının olduğu durumlarda kabul etmektedir. Piyasanın aksamasının en bilinen sebebi tekel piyasanın varlığıdır. Ancak Türkiye kredi kartı pazarında tekelci bir yapı tespit edilememektedir. Piyasa aksaklığına sebep olan, ancak Türk doktrininde çok ele alınmamış olan diğer bir unsur ise bilgi sorunudur. Dolayısıyla çalışmada öncelikle bilgi sorunu üzerinde durulmuş ve bu sorunun giderilmesi için mevcut ve olması gereken hukuk açısından var olan araçlar tespit edilmiştir. Daha sonra hem kredi kartı yıllık ücretleri hem de faiz oranları açısından bu tür bir bilgi sorununun var olup olmadığı incelenmiştir. Ortaya çıkan sonuç faiz ve yıllık ücret açısından farklılık göstermektedir. Kredi kartı yıllık ücretleri, kullanıcıların fiyata duyarlı olması nedeniyle bilgi sorununun yaşanmadığı, dolayısıyla yasal müdahalenin gerekmediği bir alandır. Bu alanda arz tarafında rekabet var olduğu sürece piyasa fiyatı doğal fiyata yakınsamaktadır. Oysa kredi kartı faiz oranları açısından durum farklıdır: Kullanıcılar, kart kullandıklarında bir kredi aldıkları düşüncesinden yola çıkmadıkları için faiz oranını dikkate almamakta, ayrıca psikolojik bazı etmenlerin de etkisiyle, temerrüde düştükleri bir kurguda bunun kendileri için doğurabileceği olumsuz sonuçları küçümsemektedirler. Dolayısıyla tekelci olmayan bir pazarın varlığına rağmen, faize duyarsız kullanıcılar karşısında piyasanın tepkisi fonlama maliyetinin çok üzerinde faizler sunmaktır. İşte bu nedenle, kredi kartı faizlerinin yasal olarak sınırlanması isabetli gözükmektedir. Kural olarak her türlü fiyat sınırlamasının ise ex ante idari otorite tarafından yapılması önemlidir. Zira yargı erkinin elinde ekonomik açıdan "ideal fiyatı" ex post belirlemek için hiçbir veri yoktur.