Borçlunun İfa Sürecine Dahil Ettiği Yapay Zekâ Sistemleri Nedeniyle Sorumluluğu: Otonom Robotlar Yardımcı Kişi Midir?

Abstract

Borçlunun ifa sürecine dahil ettiği otonom robotların özellikleri borçlunun sorumluluğu bakımından zararın kendisine ne ölçüde atfedilebileceği konusunda tereddüt yaratmaktadır. Zira yapay zekâ sistemi ne kadar otonom ve kendi kendine öğrenebilir özellikte ise, aldığı karar da o kadar öngörülemez ve dolayısıyla borçluya daha az izafe edilebilir olacaktır. Buna dayanarak borçlu, alacaklının zarar görmesi ihtimalinde kusursuzluğunu ispat ederek sorumluluktan kurtulabilecektir. Ancak, otonom yapay zekâ kullanarak etkinlik alanını genişleten borçlunun, bu teknolojiden doğan zararları da üstlenmesi gerektiği açıktır. Öğretide bu nedenle otonom yapay zekânın bir yardımcı kişi gibi değerlendirilip davranışının borçluya izafe edilip edilemeyeceği tartışılmaktadır. Bu vesile ile bu çalışma da TBK m.116’nın doğrudan ya da kıyasen uygulanabilirliğini tartışırken, sorumluluğun unsurlarından olan yardımcı kişi ve borçlunun farazi kusuru gibi teknik kavramları da otonom yapay zekâ özelinde incelemektedir. Ayrıca borçlunun sorumluluğu açısından alt vekâlet ve ikame vekâlet kurgularını da aynı bağlamda değerlendirmektedir. Çalışmanın sonunda ise TBK m.116/f.1 hükmünün otonom yapay zekâ özelinde uygulanabilmesi için de lege ferenda bir düzenleme önerisi yapılmaktadır.