Posthuman aesthetics in essay film

Bu tez, deneme filmin, insanmerkezci ve dualistik dünya görüşlerine karşı bir "insan sonrası estetiği" önererek insan, insan-olmayan ve madde arasındaki ilişkiyi yeniden kurgulama potansiyelini araştırmaktadır. Tez, deneme filminin, geleneksel olmayan bir sinematik form olarak Aydınlanma düşüncesine dayalı hiyerarşik ayrımları, özellikle akılcılığın ve insan ayrıcalığının orantısız yüceltilmesini sorgulamaya yardımcı olabileceğini öne sürmektedir. Bu kavramsal yaklaşımlar, ekolojik sömürüyü, tür hiyerarşilerini ve marjinal grupların ötekileştirilmesini meşrulaştırmıştır. Çalışmanın kapsamı, bu inançların tarihsel ve ideolojik temellerine yönelik felsefi bir analizi içermektedir. Tez, bunun karşıtı olarak zihin ve beden, doğa ve kültür arasındaki bağlılığı vurgulayan posthümanist teorileri de kapsayan monistik felsefelerden yararlanmaktadır. Tez, felsefi eleştiriyi film analiziyle birleştirir. Geleneksel sinemanın hegemonik ikilikleri nasıl pekiştirdiğini belirler ve bunu, anlatısal kapanışı, nesnelliği ve geleneksel sınırları reddeden deneme filmlerinin biçimsel özellikleriyle karşılaştırır. Bu filmler yalnızca metin olarak değil, aynı zamanda algıda değişim yaratabilecek politik ve etik müdahaleler olarak analiz edilir. Tez, deneme filmlerinin benzersiz bir "insan sonrası estetiğini" somutlaştırma potansiyeline sahip olduğu sonucuna varmaktadır. Deneme filmleri, doğrusal anlatı yapısına meydan okuyarak ve deneyselliği esas alarak, sabit hiyerarşileri sarsan bir eleştirel düşünme tarzı ve insanmerkezci olmayan bir algı biçimi sunar. Tez, bu sinematik formun, maddenin etkinliğini ve gücünü kabul etmeyi gerektiren Antroposen çağında, insan öznelliğini yeniden tasarlamayı içeren acil politik görevi destekleyebileceğini savunur. Bu nedenle deneme filmleri, yalnızca egemen estetiğe karşı bir direniş biçimi değil, aynı zamanda insan sonrası bir geleceği tasavvur edebilecek bir estetik formdur.

This thesis investigates the potential of the essay film to challenge anthropocentric and dualistic worldviews by offering a "posthuman aesthetic" that reconfigures the relationship between humans, nonhumans, and matter. It argues that essay film, as a nontraditional cinematic form, can help dismantle hierarchical distinctions rooted in Enlightenment thinking, particularly, the overvaluation of rationality and human exceptionalism. These conceptualizations have justified ecological exploitation, species hierarchies, and the dehumanization of marginalized groups. The scope of the study includes a philosophical analysis of the historical and ideological foundations of these beliefs. In contrast, the thesis draws from monistic philosophies as an alternative, which includes posthuman theories that emphasize the interconnectedness of mind and body, nature and culture. The thesis combines philosophical critique with film analysis. It identifies how conventional cinema reinforces hegemonic binaries and contrasts this with the formal features of essay films that resist narrative closure, objectivity, and conventional boundaries. These films are analyzed not merely as texts but as political and ethical interventions capable of fostering a shift in perception. The thesis concludes that essay film holds the unique potential to materialize a "posthuman aesthetics". By challenging linear narrative structures and embracing experimentation, essay film cultivates a form of thinking that destabilizes fixed hierarchies and provides a nonanthropocentric mode of perception. It proposes that such a cinematic form can support the urgent political task of reimagining human subjectivity in the Anthropocene era, a task that requires recognizing the agency and force of materialtiy. The essay film, therefore, is not only a form of resistance to dominant aesthetics but also an aesthetical form that can envision posthuman futures.