ÖZGÜRLÜK VE GÜVENLİK HAKKININ, İDARİ DAVALARDA UYGULANDIĞI ALAN VE KONULAR

Abstract

Özgürlük ve güvenlik hakkına ilişkin uyuşmazlıklar büyük çoğunlukla adli yargı alanında ortaya çıktığından, yapılan çalışmalar da bu alanda yoğunlaşmaktadır. Ancak, özgürlük ve güvenlik hakkı konusunda AİHM’de, adli yargı önünde görülen uyuşmazlıkların yanı sıra idari yargıdan kaynaklanan uyuşmazlıklar da karara bağlanmaktadır. Kamu gücünden kaynaklanan özgürlük ve güvenlik hakkı ihlalleri, adli uyuşmazlıklar kadar sayıca fazla olmasa da idari uyuşmazlıklarda da karşımıza çıkabilmektedir. İdare, kamu gücünü kullanarak çeşitli işlemler tesis etmekte ve eylemlerde bulunmakta, bunlarla kimi zaman çeşitli hak ihlallerine sebep olabilmektedir. Kişinin özgürlük ve güvenlik hakkı da idarenin çeşitli eylem ve işlemleriyle ihlalinin muhtemel olduğu haklardan biridir. İdari yargı, idarenin bu eylem ve işlemlerini denetlemekle yükümlüdür. Bu denetimi anayasal hükümler ve meri mevzuat kadar, AİHS ve Sözleşme’nin maddelerinin yorumu ile genişleyen AİHM kararlarından oluşan içtihat ağı ışığında da gerçekleştirmesi gerekmektedir. Esasında, özgürlük ve güvenlik hakkı içerikli davaların ceza yargılamasının görev alanında olduğu genel kanısının değiştiğine ve istisnai de olsa tipik idari dava kategorisinde bulunan özgürlük ve güvenlik hakkı içerikli bazı uyuşmazlıkların/davaların da AİHM tarafından kabul edilebilir bulunduğuna ve yargılama eksenine alındığına tanıklık etmekteyiz. Bu makale ile amaçlanan, Türk adalet sisteminde daha çok adli yargı alanında koruma bulan özgürlük ve güvenlik hakkını, Türk yargısal sisteminin adalet alanını daha da genişletmek düşüncesiyle, kurucu bir yorumla, idari yargı alanına da taşımak ve uygulama bulmasına zemin hazırlamaktır. Zira bugünün idari yargı görev alanı artık dünün idari yargı görev alanı değildir, olmamalıdır. İdare hukukunun ve idari yargılama hukukunun, dinamik olması ve içtihadi bir hukuk dalı olması niteliği de bunu doğrulamakta ve zemin/dayanak oluşturmaktadır.