Gelişmekte Olan Ülkelerde İhracat, İthalat ve Toplam Faktör Verimliliği Arasındaki Nedensellikler: Türkiye, Brezilya, Hindistan ve Güney Afrika Örneği

Abstract

Teorik ve uygulamalı araştırmalar, gelişmekte olan ülkelerde ekonomik büyüme ve istihdamın, ilgili ülkelerin dış ticaret ve verimlilik performanslarından etkilendiğini göstermektedir. İhracat ile toplam faktör verimliliği arasındaki ilişki; rekabet gücü, inovasyon, yaparak öğrenme etkisi, son teknolojilerin benimsenmesi ve piyasa rekabeti gibi çeşitli açılardan analiz edilebilir. İthalat ile toplam faktör verimliliği arasındaki ilişki ise; sermaye malları ithalatı, tüketicilerin zevk ve tercihleri, bilgi ve teknoloji transferi ve üretimde uzmanlaşma gibi faktörler üzerinden yorumlanabilir. Bu çalışmanın amacı, gelişmekte olan ülkelerde ihracat, ithalat ve toplam faktör verimliliği arasındaki nedenselliği incelemektir. Bu amaçla Türkiye, Brezilya, Hindistan ve Güney Afrika ekonomilerinden elde edilen veriler kullanılarak Zaman Serisi Analizleri yapılmıştır. Çalışmanın hipotezi; gelişmekte olan ülkelerde hem kısa hem de uzun dönemde ihracat, ithalat ve toplam faktör verimliliği arasında çift yönlü nedensellik bulunduğu yönündedir. Analizde kullanılan seriler ilk farkları alındığında durağan hale gelmektedir. Johansen Eşbütünleşme Testi sonuçlarına göre ihracat, ithalat ve toplam faktör verimliliği arasında uzun dönemli bir nedensellik bulunmamaktadır. VAR modeli çerçevesinde yapılan Granger Nedensellik Testi sonuçlarına göre; bu dört gelişmekte olan ülkede ihracat, ithalat ve toplam faktör verimliliği arasında kısa dönmede çift yönlü nedensellikler bulunmaktadır.