ANKSİYETE, GÜVENLİK VE EGEMENLİK: DİJİTAL PANOPTİKONUN İNŞASI

Abstract

Bu çalışma, anksiyete kavramını uluslararası ilişkilerdeki dönüşümün analizinde kurucu bir araç olarak ele almakta ve egemenlik paradigmasına dayalı bilgi üretim süreçlerinin yapı-sökümünü gerçekleştirmektedir. Çalışma, anksiyete olgusunu birey ve toplum düzeyinde ele almakta ve iktidar tutkusunu içinde barındıran bilgi üretim biçimlerinin, daha fazla güvenlik, kontrol ve gözetim vaat ederek kendini sürekli yeniden üreten döngüsel bir iktidar yapısı oluşturduğunu ileri sürmektedir. Bu mekanizma, yalnızca dışsal baskılarla değil; bireylerin gönüllü katılımını sağlayan normatif ve etik özneleşme süreçleriyle de sürdürülmektedir. Anksiyete, bu çerçevede yalnızca bir kaygı hali değil, bireyin özgürlük ve özneleşme imkânlarını işaret eden bir eşik olarak ele alınmakta ve “özgürlüğün baş dönmesi” olarak kavramsallaştırılmaktadır. Dijital çağın gözetim ve veri analitiği teknolojileri, anksiyeteyi hem yaratıcı bir özgürleşim kapasitesine hem de daha kapsayıcı ve içselleştirilmiş iktidar biçimlerinin doğallaştırılmasına hizmet eden stratejik bir düzenleme alanına dönüştürmektedir. Bu bağlamda çalışma, Freud’un bilinçdışı kuramı ile Michel Foucault’nun bilgi/iktidar çözümlemesi kadar, Nikolas Rose’un “özgürlük aracılığıyla yönetim” yaklaşımı ve Mitchell Dean’in “sorumluluk yüklenmiş özne” çerçevesine de dayanmaktadır. Bu teorik çerçeve aracılığıyla, dijital güvenlik stratejilerinin ve yapay zekâ destekli gözetim düzeneklerinin bireyleri nasıl yönetsel öznelere dönüştürdüğü analiz edilmektedir. Çalışma, bu süreçte anksiyete halinin, çağdaş yönetimsellik rejimlerinin hem düzenleyici zemini hem de üretici bir bileşeni haline geldiğini göstermeyi amaçlamaktadır.