Türkiye’de Bölgesel Kapsayıcı Büyüme: Ölçüm, Yapısal Belirleyiciler ve Maliye Politikası Çıkarımları

Abstract

Bu çalışma, çok boyutlu bir bölgesel Kapsayıcı Büyüme (KB) endeksi oluşturarak, 2007–2023 dönemi için Türkiye’nin NUTS-1 bölgelerinde ekonomik büyümenin ne ölçüde kapsayıcı olduğunu değerlendirmektedir. Endeks; gelir, istihdam, yoksulluk ve eşitsizlik, toplumsal cinsiyet farkları, beşerî sermaye, altyapı ve sosyal koruma göstergelerini bir araya getirmektedir. Çalışma, Türkiye’de bölgesel düzeyde kapsayıcı büyümeye ilişkin bugüne kadarki en kapsamlı uzun dönemli değerlendirmeyi sunarak alt-ulusal literatürdeki önemli bir boşluğu doldurmaktadır. Bulgular, batı ve metropol bölgelerin sürekli olarak daha yüksek KB skorları elde ettiğini, doğu bölgelerinin ise kademeli iyileşmelere rağmen en alt sıralarda yer aldığını göstermektedir. Korelasyon ve ayrıştırma analizleri, KB’deki bölgesel farklılıkların temel altyapı eksikliklerinden ziyade sağlık, eğitim, sosyal koruma, dijital altyapı ve istihdam piyasasındaki farklılıklardan kaynaklandığını göstermektedir. Bu mekânsal eşitsizliklerin azaltılması, bölgesel olarak farklılaştırılmış mali tevzin mekanizmaları, sosyal yatırım odaklı kamu harcamaları ve hedefli yeniden dağıtım transferlerini gerektirir. Bu çalışma, ekonomik performansı çok boyutlu sosyal refah sonuçlarıyla ilişkilendiren analitik bir çerçeve sunmakta, bölgesel duyarlılığa sahip KB stratejilerinin geliştirilmesini sağlayacak bir kamu politikası perspektifi sunmaktadır.