Eğitimli İnsan İşsizliği ve Atıl İşgücü Odağında Türkiye’de İşsizlik Sorunu (1991-2023)

Abstract

Toplumlar için işsizlik hem ekonomik, hem toplumsal hem de politik bir sorundur. Bu nedenle işsizliğin azaltılması tüm dünyada hükümetlerin temel hedefleri arasında yer almaktadır. Okun Yasası ile düşünüldüğünde bu hedef ekonomik büyümeyle de ilişkilidir. Hükümetler için bu hedef önceliği her zaman geçerli olmuştur. Ancak 1990’lı yıllardan sonra ve 2000’li yıllarda dünya ekonomisinin gelişim sürecinde üretim koşulları ve işgücünün önemi ise geçmişe göre önemli ölçüde değişmiştir. Dolayısıyla, 1990 sonrasında dünya ekonomisinde ve Türkiye’de yaşanan işsizliği analiz edebilmek için dünya ekonomisinin yaşadığı bu değişim sürecini analiz etmek gerekmektedir. Bu bağlamda makalenin ilk bölümü işgücü, istihdam ve işsizlik gibi temel kavramların incelenmesine ve dünya ekonomisindeki değişimin incelenmesine ayrılmıştır. Makalenin ikinci bölümünde 1990’lı yıllar ve sonrasında dünya ekonomisinde işsizliğin ülkeler, ülke grupları ve Türkiye itibarıyla gelişimi, eğitime ayrılan kaynakların GSYH ve kamu harcamaları açısından gelişimi ve işgücünün yetersiz kullanımı araştırılmıştır. Araştırma sonucunda Türkiye’de işsizliğin 1991 yılından 2023 yılına kadar kronik bir artış eğilimi gösterdiği ancak burada özellikle genç işsizliğinin ve atılişgücü işsizliğinin yakın dönemde daha yoğun bir şekilde arttığı tespit edilmiştir.