Bir Anglo – Amerikan Hukuku Müessesesi Olarak CEZALANDIRICI TAZMİNATIN [PUNITIVE DAMAGES] BAZI TÜRK HUKUKU MÜESSESELERİ İLE MUKAYESESİ

Abstract

Kaynağını Anglo-Amerikan hukuk sistemlerinde bulan cezalandırıcı tazminat kavramı, fiili olarak oluşan zarardanbağımsız bir tazminata hükmedilmesi ile cezalandırma ve önleme işlevi sağlamayı amaçlamaktadır. Bu bağlamda, tazminatınzararla orantılı olması ilkesi üzerine kurulu olan klasik anlamdakitelafi edici nitelikteki tazminattan ayrı ve bağımsız bir tazminattürü olarak dikkat çekmektedir. Kıta Avrupası hukuk sistemlerinde ve dolayısıyla Türk hukukunda hâkim olan ilkelere göre,tazminat, zararı telafi etme işlevi taşıdığından ve zarara yolaçan fiil sebebiyle zarar görenin sebepsiz zenginleşmesine yolaçılmaması gerektiğinden, bu hukuk sistemlerinde cezalandırıcı tazminata bir tazminat kalemi olarak yer verilmemektedir.Oysa bu çalışmada da detaylandırılan cezalandırıcı tazminat vebu tazminat türünün Common Law kapsamındaki uygulamasınabenzer olarak, Türk özel hukukunun birçok alanında da, cezalandırma ve önleme amaçlarıyla, tazminata gerçekte meydanagelen zarar miktarından bağımsız olarak hükmedildiği birçoktazminat düzenlemesi öngörülmüştür. Bu çalışmada, öncelikle,cezalandırıcı tazminat ve işlevleri tanıtılmış daha sonra Türk hukukunda yer alan bir takım özel tazminat düzenlemeleri detaylıolarak irdelenerek, bu müesseselerin Anglo-Amerikan anlamdacezai tazminat niteliği taşıyıp taşımadığının mukayesesi yapılmıştır. Bu özel hukuki düzenlemelerde öngörülen tazminatlar ve hükmedilme şartları detayıyla ele alındığında görülmektedirki, hukukumuzdaki genel sorumluluk ilkelerinden sapma teşkileden bu düzenlemelerin varlığı yadsınamayacak olmakla birlikte, bu düzenlemelerden doğan uygulamalar, çoğunlukla, Anglo-Amerikan hukuk sistemlerindeki manasıyla cezalandırıcı tazminatın tüm unsur ve özelliklerini taşımamakta ve medeni cezaniteliği teşkil etmektedirler.