İsrail'in Kuruluşunda Sovyetler Birliği Dış Politikası

Abstract

Sovyetler Birliği’nin diplomatik ve askeri yardımı olmasaydı İsrail'in kuruluşunun zor olacağı gerçeği neredeyse unutulmuştur. Sovyetler Birliği’nin, İkinci Dünya Savaşı sonrasında Birleşmiş Milletler Genel Kurul (BMGK) toplantılarında Filistin’de bir Yahudi devletinin kurulmasına verdiği diplomatik destek, İsrail’i de-jure olarak tanıyan ilk devlet olmasıyla sonuçlanmıştır. Sovyetler Birliği, İsrail’in kuruluşu öncesinde Filistin sorununun çözümü için iki ana seçenek üzerinde durmuştur. İlk seçenek, her iki etnik grup için eşit haklara sahip birleşik federatif Arap-Yahudi devletinin kurulması; ikinci seçenek ise, Filistin'in Yahudi ve Arap olmak üzere iki bağımsız devlete bölünmesi olmuştur. Sovyetler Birliği’nin İsrail’e diplomatik desteği, ilk İsrail ve Arap devletleri arasındaki savaşta askeri yardımla devam etmiştir. Fakat, bu ilişkiler çok uzun sürmemiş ve 1950’li yılların başlarında Tel-Aviv hükümetinin Batılı güçlerle ilişkilerini geliştirmesiyle 1953 yılında Moskova-Tel-Aviv arasında diplomatik ilişkilerin sonlanmasına götüren bir krizle sonuçlanmıştır. Makalede, Sovyetler Birliği’nin neden Filistin topraklarında bir İsrail devletinin kurulmasına ihtiyaç duyduğu, bu süreçte nasıl bir diplomasi izlediği ve Moskova ve Tel-Aviv arasında diplomatik krize neden olmuş olaylara götüren süreçlere değinilmektedir. Özellikle, İkinci Dünya savaşı sonrasında konuya ilişkin olarak Kremlin’de ve BM mecrasında Sovyet diplomasisinin oynadığı rol ele alınmıştır. Makalede özellikle İsrail’in kuruluşundan 1953 yılında Moskova-Tel-Aviv ilişkilerinde yaşanmış diplomatik krize kadarki dönem incelenmektedir. Makale, ayrıca, Sovyet ve Rus kaynaklar kullanılarak Kremlin’in konuya nasıl yaklaştığını analiz etmekte ve Türkçe literatüre katkı yapmayı amaçlamaktadır.