Bölgesel Kalkınma Politikalarında Kümelenme Modelinin Rolü: Abşeron Ekonomik Bölgesi’nde Sumgayıt Kimya Teknoparkı Örneği Üzerine İnceleme

Abstract

Alfred Marshall’ın temellerini attığı kümelenme modeli, ilk kez 1990 yılında Michael Porter tarafından literatürde kullanılmaya başlanmış ve sonrasında Giacomo Becattini, Michael Storper, Allen J. Scott, Rosenfeld, Swann, Martha Prevezer, Roelandt, den Hertag, Kuah, Malmberg, Power ve Margareta gibi araştırmacılar tarafından geliştirilip, Porter’ın ortaya çıkardığı modelin farklı ülke ve sektörlere uygulanması ele alınmıştır. Küme tanımlarına bakıldığında, kümelerin merkezinde yer alan temel aktörlerin firmalar, kümelerin oluşturulması ve geliştirilmesinde önemli bir rol üstlenen diğer aktörler ise kamu kurumları, mâli kurumlar, araştırma kurumları ve işbirliği sağlayan kurumlar olduğu açıkça görülmektedir. Başarı ve başarısızlık koşullarına bağlı olarak kümeler, ya değişime uyum sağlayarak kendilerini yeniler ya da teknolojik ilerlemeler karşısında geri kalarak dağılma sürecine girer. Çalışmada örnek olarak Azerbaycan’ın Abşeron Bölgesi’nde oluşturulan Sumgayıt Kimya Teknoparkı incelenmiştir. Teknopark; Azerbaycan’ın, aynı zamanda Güney Kafkasya’nın en büyük ve en kapsamlı teknoparkı olmakla, bölgenin en önemli teknoloji ve sanayi merkezlerinden biri olmayı hedeflemektedir