Travma bilgili ebeveynlik ölçeğinin psikometrik değerlendirmesi

Travma bilgili ebeveynlik, çocuğun yaşadığı travmatik deneyimlerin duygusal ve davranışsal etkilerini anlamaya ve bu doğrultuda ebeveynlerin daha duyarlı yaklaşımlar geliştirmesine odaklanan bütüncül bir yaklaşımdır. Travmatik yaşantıların ebeveynlik tutumları üzerindeki etkisi, travma bilgili bakım ilkeleriyle şekillenen ebeveyn inançlarını değerlendirme ihtiyacını ortaya çıkarmıştır. Bu çalışmanın amacı, Beehag ve arkadaşları (2024) tarafından geliştirilen Travma Bilgili Ebeveynlik Ölçeği – Kapsamlı'nın (TIBS-C) Türkçeye uyarlanması ve geçerlik-güvenirlik özelliklerinin incelenmesidir. Araştırma kapsamında, Türkiye genelinden 351 ebeveynden çevrimiçi anket yoluyla veri toplanmıştır. Kapsam geçerliliği, alanında uzman yedi uzmandan alınan görüşlerle değerlendirilmiş ve tüm maddelerin I-CVI değerleri 0.78'in üzerinde bulunmuştur. Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) sonucunda ölçeğin orijinal üç faktörlü yapısı korunmuş, doğrulayıcı faktör analizinde CFI = 0.81, TLI = 0.80 ve RMSEA = 0.071 değerleri elde edilmiştir. Ölçeğin iç tutarlılığına ilişkin Cronbach Alfa katsayıları 0.755 ile 0.878 arasında değişmiş; test–tekrar test uygulamasında puan ortalamaları arasında anlamlı fark bulunmamıştır (P>0.05). Ayrıca, bilinen gruplar karşılaştırmasında travma eğitimi alan ebeveynlerle almayanlar arasında anlamlı düzeyde fark saptanmıştır (P<0.05). Elde edilen bulgular, TIBS-C'nin Türkçe formunun psikometrik açıdan geçerli ve güvenilir olduğunu ortaya koymaktadır. Bu ölçek, Türkiye'de travmaya duyarlı ebeveynlik yaklaşımlarının değerlendirilmesinde hem araştırmalarda hem de klinik ve saha uygulamalarında etkili bir araç olarak kullanılabilir.

Trauma-informed parenting is a holistic approach that focuses on understanding the emotional and behavioral effects of traumatic experiences on children and guiding parents to develop more sensitive parenting practices accordingly. The impact of traumatic experiences on parenting attitudes has highlighted the need to assess parental beliefs shaped by trauma-informed care principles. The aim of this study was to adapt the Trauma-Informed Beliefs Scale – Comprehensive (TIBS-C), developed by Beehag et al. (2024), into Turkish and to examine its validity and reliability. Within the scope of the study, data were collected from 351 parents across Turkey through an online survey. Content validity was evaluated based on the opinions of seven experts in the field, and all items had I-CVI values above 0.78. Exploratory Factor Analysis (EFA) confirmed the original three-factor structure of the scale, and Confirmatory Factor Analysis (CFA) yielded acceptable model fit indices (CFI = 0.81, TLI = 0.80, RMSEA = 0.071). Cronbach's alpha coefficients for internal consistency ranged from 0.755 to 0.878; in the test–retest analysis, no significant differences were found between the mean scores (P>0.05). Additionally, known-groups comparison revealed a significant difference between parents who had received trauma-related training and those who had not (P>0.05). The findings demonstrate that the Turkish version of the TIBS-C is a psychometrically valid and reliable instrument. This scale can be used as an effective tool in both research and clinical or field settings to assess trauma-informed parenting approaches in Turkey.