Marya’nın Şikâyeti: Taciz mi Mezhep Değiştirme mi? 18. Yüzyıl Ankarası’nda Katolik Ermeniler

Abstract

18. yüzyıl ortalarında Ankara kadı siciline kaydedilmiş olan “Katoliklik mezhebine geçenErmeni rahipler” ile ilgili bir seri belge, 17. yüzyılın başlarından itibaren Osmanlı topraklarında yaşayan Ermenilerin bir kısmının Katolik olması sürecine ışık tutmaktadır. Bu belgeler,mezhep değiştirmeye bağlı olarak meydana gelen çatışmaların Osmanlı yönetimini de dahiledecek şekilde yargı sistemine yansımasına işaret eder. İstanbul’daki Ermeni patrikhanesininde dahliyle Ankara’da Ermeni kiliselerinde görev yapan Katolik Ermeni rahiplerin nizamımeselesi, Ermeni cemaati içinde Katolik mezhebine geçişler ve bunun cemaat içi yansımaları,mezhepler arası sınırların keskinleşmesi, Ermeni Patrikhanesi ile Osmanlı yönetimi arasındamezhep değiştirme konusunda yer yer ortaya çıkan işbirlikleri gibi konularda tarihçiye önemliipuçları sunmaktadır. Bunun da ötesinde, kaydedilen davalardan birinin cinsel taciz yoluylamezhep değiştirmeyi içermesi sebebiyle, toplumsal cinsiyet ile mezhep değiştirme ya daçeşitli şiddet biçimleri arasındaki bağlantıyı da gözler önüne sermektedir.