Reading in between and beyond the lines: An analysis of maps of i·stanbul (1930-1970) through critical cartography

Abstract

Bu tez, haritaların tarihyazımındaki kaynak potansiyelini ve sınırlarını irdelemek amacı ile 1930 ve 1970 yılları arasında çeşitli kurumlarca üretilmiş İstanbul haritalarını (İstanbul şehir rehberleri, çeşitli turist rehberleri ve askeri raporun içinde bulunan haritalar) eleştirel kartografya perspektifi ile analiz etmektedir. Tez, haritaların nasıl bir İstanbul anlatısı kurguladığını ve bu anlatıdaki rolünü anlamayı, neyi gösterdiğini – gizlediğini ve bu seçimlerin karar mekanizmalarını sorgulayarak haritaların sosyal, ekonomik ve politik dinamikler ile nasıl etkileşime girdiğini araştırmaktadır. Bu doğrultuda, haritaların ölçek, sembol, renk ve kategorizasyonu gibi ögelerinin yanı sıra haritaların üretim bağlamları, bu bağlamların haritaların anlamlarını nasıl biçimlendirebileceği ve tarihyazımına nasıl katkı sağlayabilecekleri sorgulanmaktadır. Bu nedenle çalışma, harita ögelerinin detaylı incelenmesini ve kaynakların bağlamsal ve metinsel analizini içeren çok katmanlı bir yaklaşım ile eleştirel bir kartografik analiz kullanmaktadır. Böylece, bu tez haritalardaki seçiciliği ve temsil stratejilerini deşifre etmeyi ve böylece haritaların kaynak olarak değerini ortaya koymayı amaçlar. Tez, 1930 ve 1970 yılları arasındaki İstanbul haritalarının, üreticilerinin ideolojik çerçevelerini baz alarak kentsel anlatıları aktif ve seçici bir şekilde inşa ettiği ve genellikle dönemin baskın siyasi ideolojilerini yansıttığı ve meşrulaştırdığı sonucuna varmaktadır. Sonuç olarak bu çalışma, haritaların tarihyazımında karmaşık, ideoloji yüklü ve değerli kaynaklar olarak ele alınmasının ve eleştirel bir yaklaşımla yorumlanmasının önemini vurgulamaktadır.This thesis analyzes the maps of İstanbul, such as maps within İstanbul city guidebooks, various tourist guidebooks and a military report, through the perspective of critical cartography with an aim to examine the possibilities and limitations of maps as sources in historiography. The thesis investigates what type of narration of İstanbul maps construct and their role in this narrative, what they show and omit, and how maps interact with the period's social, economic and political dynamics by questioning the decision-making mechanisms. Accordingly, besides the elements of maps such as scale, symbol, color and categorization, the contexts of their production, how these contexts can shape maps' meanings and how they may contribute they provide for historiography are questioned. Therefore, the thesis uses a critical cartographical analysis with a multi-layered approach that includes the detailed examination of elements of maps and the contextual and textual analysis of the sources. In this regard, the thesis aims to reveal the value of maps as sources through deciphering the selectivity and strategies of representation in maps. The thesis concludes that the maps of İstanbul between 1930 and 1970 actively and selectively construct urban narratives based on the ideological frameworks of their producers and often reflect and legitimize the dominant political ideology of their period. In conclusion, this thesis emphasizes the importance of handling maps as complex, ideologically loaded and valuable sources in historiography as well as interpreting them critically.