Neoliberal Yaratıcı Yıkım Süreçleri ve Kentsel Mücadele: Fener Balat Örneği

Abstract

Neoliberalizm, sosyal dünyayı ve gündelik yaşamı yeniden biçimlendirirken oluşan toplumsal ve kentsel boşlukları yaratıcı yıkım yoluyla doldurmayı amaçlar. 2000’lerin Türkiye’sinde benimsenen neoliberal kentleşme politikaları rant odaklı yaratıcı yıkım süreçlerinin artmasına neden olmuştur. Kentsel dönüşüm projeleriyle sürekli olarak yıkılarak yeniden üretilen kent mekânında, mücadele ve müdahale tarafları olarak iki farklı özne grubunun hedeflerinin ve mekânı algılama biçimlerinin değişkenlik gösterdiği görülür. Bu makalede 2000’li yılların İstanbul’unda yaratıcı yıkım odaklı kentsel dönüşüm süreçlerindeki kentsel muhalefet; mücadele tarafının ortak irade sağlayarak ortaya koydukları direnişin başarısıyla öne çıkan Fener – Balat Kentsel Yenileme Projesi üzerinden tartışılmaktadır. Potansiyel kentsel dönüşüm süreçlerinde oluşabilecek hak mağduriyetleri için değerli bir deneyim alanı üreten bu mücadeleye rağmen ortaya çıkan yaratıcı yıkımın fiziksel mekân ve gündelik yaşam örüntülerindeki dönüştürücü gücü, mutenalaştırma dinamikleri üzerinden tartışılmaktadır.