Şirketlerin insan hakları durum tespiti yükümlülükleri: Uluslararası standartlar ve hukuki gelişmeler

Bu çalışma, şirketlerin insan haklarına saygı gösterme sorumluluğu çerçevesinde şekillenen insan hakları durum tespiti (HRDD) yükümlülüğünün uluslararası standartlar ve ulusal hukuki gelişmeler ışığında nasıl evrildiğini incelemektedir. HRDD, Birleşmiş Milletler ve Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatı (OECD) gibi uluslararası kuruluşlar tarafından yayımlanan rehber ilkeler ve kılavuzlar ile somutlaştırılmış ve son yıllarda Fransa, Almanya, Hollanda ve Birleşik Krallık gibi ülkelerde yürürlüğe giren düzenlemeler ile hukuki bir zorunluluğa dönüşmüştür. Son olarak Avrupa Birliği tarafından kabul edilen Kurumsal Sürdürülebilirlik Durum Tespiti Direktifi (CSDDD) ile bu yükümlülük Avrupa Birliği sınırları ötesinde normatif bir çerçeve sunmaktadır. Tezde, insan haklarına ilişkin durum tespitinin kavramsal temelleri, düzenleyici belgeleri, ulusal hukuk sistemlerindeki yeri ve uygulama örnekleri analiz edilmiş, hazır giyim sektöründeki görünümüne OECD Hazır Giyim ve Ayakkabı Sektörü için Sorumlu Tedarik Zincirleri Rehberi esas alınarak yer verilmiştir.

This study examines how the human rights due diligence (HRDD) obligation, shaped within the framework of corporate responsibility to respect human rights, has evolved in light of international standards and national legal developments. HRDD has been conceptualized through guiding principles and guidelines published by international organizations such as the United Nations (UN) and the Organisation for Economic Co- operation and Development (OECD), and in recent years, it has transformed into a legal obligation with the enactment of regulations in countries such as France, Germany, the Netherlands and the United Kingdom. Most recently, the Corporate Sustainability Due Diligence Directive (CSDDD) adopted by the European Union has provided a normative framework extending beyond the borders of the EU. The thesis analyzes the conceptual foundations, regulatory instruments, the place of HRDD in national legal systems, and practical implementation examples and explores its application in the garment sector, drawing on the OECD Due Diligence Guidance for Responsible Supply Chains in the Garment and Footwear Sector.