Deprem sonrası psikososyal müdahalede kurumlar arası iş birliklerinin afet yönetimi bağlamında değerlendirilmesi: Kahramanmaraş depreminde kurumlar arası iş birliklerine yönelik bir inceleme

Afetlerin fiziksel boyutu kadar ruhsal ve toplumsal etkileriyle baş edebilmek için, psikososyal destek hizmetinin etkin sunumunda kamu kurumlarının, sivil toplum kuruluşlarının ve özel sektörün güçlü bir koordinasyon ve iş birliği içerisinde çalışmasının önemi bilinmektedir. Bu araştırmada 6 Şubat 2023 tarihinde Kahramanmaraş, Pazarcık ilçesi ve çevresinde meydana gelen depremler sonrası psikososyal destek hizmetlerinde kurumlar arası iş birliği süreçlerini inceleyerek, afet planlarına katkıda bulunmak amaçlanmıştır. Nitel araştırma yöntemlerinden Yorumlayıcı Fenomonolojik Analizin kullanıldığı bu araştırmada yarı yapılandırılmış görüşme formları aracılığıyla veri toplanmıştır. Katılımcılar, afet yönetiminde aktif rol oynayan kamu ve özel sektör temsilcileri ile sivil toplum kuruluşlarından seçilmiştir. Tematik analiz yöntemiyle analiz edilen görüşme bulgularından 7 ana tema elde edilmiştir. Bunlar; deprem ve ilk müdahale deneyimleri, kurumlar arası iş birliği eksikliği, psikososyal destek ve travmatik stresin yönetimi, afet yönetim planlamaları, teknoloji kullanımı, toplumsal ve psikolojik etkiler ile afet sonrası değerlendirmeler ve öneriler olarak isimlendirilmiştir. Bulgular, özellikle Kahramanmaraş depremleri örneğinde, kurumlar arası koordinasyon eksikliğinin afetle mücadele sürecini zorlaştırdığını ortaya koymuştur. Ayrıca, teknoloji ve bilgi paylaşımının koordinasyon süreçlerinde önemli bir rol oynadığı, ancak bu süreçlerin daha etkin yönetilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Psikososyal destek hizmetlerinin, afet sonrası toplumsal dayanıklılığın artırılmasında kritik rolü vurgulanarak psikososyal hizmetlerde afet yönetimi süreçlerinin iyileştirilmesi ve kurumsal iş birliğinin güçlendirilmesiyle ilgili öneriler sunulmuştur. Bu öneriler, eğitim programlarının yaygınlaştırılması, teknolojik altyapının geliştirilmesi ve sivil toplum kuruluşlarının karar alma süreçlerine daha fazla dahil edilmesini içermektedir. Afet yönetimi süreçlerinde afetin etkisinin en aza indirilmesi için psikososyal destek hizmetleri alanında yerel yönetimlerin rolünün artırılması ve toplumsal farkındalığın güçlendirilmesi odağı ön plana çıkmıştır.

In order to cope with the mental and social effects of disasters as well as their physical dimension, an effective psychosocial support service requires among public institutions, non-governmental organizations, and the private sector to work in strong coordination and cooperation.The present study aims to contribute to disaster plans by examining the inter-institutional cooperation processes in psychosocial support services after the earthquakes that occurred in and around the Pazarcık district of Kahramanmaraş on February 6, 2023. The study examined the disaster management processes in psychosocial services in Türkiye and the importance of inter-agency cooperation in psychosocial services.In order to cope with the psychological and social effects of disasters as well as their physical dimension, an effective psychosocial support service requires strong coordination and cooperation between public institutions, non-governmental organizations, and the private sector. To this end, the study aims to evaluate the impact of institutional cooperation in the context of psychosocial support at every stage of disaster management (before, during, and after).The research design used in this study is Interpretative Phenomenological Analysis (IPA), a qualitative research method. Data were collected through semi-structured interview forms.Participants were selected from public and private sector representatives and non-governmental organizations playing an active role in disaster management. Thematic analysis was used to evaluate the data, and the findings were presented under seven main themes. These themes were named as follows: earthquake and first response experiences, lack of inter-institutional cooperation, psychosocial support and management of traumatic stress, disaster management planning, use of technology, social and psychological impacts, and post-disaster. In order to minimize the impact of the disaster on disaster management processes, the focus has been on strengthening the role of local administrations in the field of psychosocial support services and raising social awareness.