Mimarlık Eğitiminde Kolektif Mekân Tasarımı

Abstract

Bu çalışma her ölçekteki fizik mekanı; toplumsal yaşamın fiziksel sahnesi olarak algılayan yazarın mimari tasarım eğitimine başlayan öğrencileriyle deneyimlerini içermektedir. Kolektif mekan olgusundan ilham almış yazar; 2018-2022 yılları arasında öğrencilerini kolektif mekanlar tasarlamaya teşvik etmiştir. Özel kullanıma hizmet veren kamusal, kamusal kullanıma hizmet veren özel mekanlar olan kolektif mekanlardan mimari tartışma ortamında ilk kez 20. yüzyıl sonlarında bahsedilmiştir. Çağdaş mimarlar mikrokozmoslar olarak tanımladıkları kolektif mekanların; karma işlevli binaları kapsadıklarını, kentlerin tipolojik/morfolojik yapılarını zenginleştirdiklerini ve günümüz mimarlığında dikkate alınmaları gereğini vurgulamaktadırlar. Mimarlık eğitimine dair stratejisinde toplum-birey dinamikleriyle fizik mekanlar arasındaki bütünlüklere ışık tutmayı amaçlamış yazar; 2018-2022 arasındaki eğitim sürecinde kolektif mekan olgusuna ışık tutan kaynaklar aracılığıyla yeni eğitsel yöntemler uygulayabilmiştir. Tasarım alanı seçimleriyle mimari program içeriklerinin öğrencilere bırakıldığı eğitim sürecinde; fiziksel ve sosyal bütünleşmelerin gündelik yaşamı nasıl şekillendirdikleri irdelenmiş, kolektif mekanların gündelik hayatın zenginleşmesine sağlayabilecekleri katkılar sorgulanmıştır. Süreçte sanat eserleri, kentsel morfolojik elemanlar, mimari mekâna ilişkin kuramsal eserler, doğa-kültür-zaman olgularının merkeze alındığı fenomenolojik yolculuklar olmak üzere dört kaynaktan faydalanılmıştır. Kolektif mekanların kentsel merkezler dışında doğal alanlarda, terk edilmiş kırsal/ antik yerleşimlerde tasarlanması olgunun kapsamını genişletmiş; kolektif mekanların tasarımına dair ilkelere ışık tutan çıktılar üretilmiştir. Çalışmanın giriş bölümünde yazarın eğitim stratejisinin amaçları açıklanmıştır. 1. bölümde kolektif mekan olgusu, 2. bölümdeyse kolektif mekanların tasarlanması bağlamında yeni eğitsel yöntemlere ilham vermiş kaynaklar tanıtılmıştır. 3. bölümde tasarım ilkelerini belirlemiş çıktılar irdelenmiş, ara bölümlerin bitimlerine amaçların/kaynakların/ yöntemlerin/araçların/bulguların özetlendiği tablolar eklenmiştir. 4. bölümde kolektif mekan tasarımlarını biçimsel/anlamsal bağlamda derinleştirmiş gözlemler/analiz çalışmaları ele alınmıştır. Sonuç bölümünde kolektif mekan tasarımına dair ilkeler/mekan olgusu/tasarım ediminin yapısı/mimarlık disiplininin kapsamı bağlamında edinilmiş kazanımlar özetlenmiştir.