Sermaye Şirketlerinde Pay Sahibine Bilgi Verilmesine ve Onun İnceleme Hakkının Kullandırılmasına İlişkin İlâmın (TTK m.437/5; 614/3) İcrası

Abstract

Çalışmamızın konusunu, bilgi verilmesine ve inceleme hakkının kullandırılmasına ilişkin ilâmın icrası oluşturmaktadır. İlâmın münhasıran borçlu tarafından yapılabilecek bir işinyapılmasına ilişkin mi yoksa taşınır teslimine ilişkin mi olduğu bilgi alma hakkı ile incelemehakkı bakımından ayrı ayrı değerlendirilecektir. Şirketin pay sahibine karşı olan edim yükümlülüğünün nitelendirilmesi, bu bağlamda verme ya da yapma borcu altında olduğunun tespiti,sorunun çözümünde kilit rol oynamaktadır.Yapma borcu söz konusuysa, bilgiyi verme ve inceleme hakkını kullandırma borcu yalnızşirket tarafından ifa edebileceğinden İİK m.30 uygulama alanı bulacak ve icra emrine rağmenilâmın gereği yerine getirilmezse, alacaklının talebi üzerine şirket yöneticilerine karşı tazyikhapsi (İİK m.343) uygulanması ile yetinilecektir. Eldeki yegâne cebrî icra aracının tazyik hapsi olmasının, borçluyu borcunu ifaya zorlayan para cezası gibi başkaca tazyik araçlarına yerveren ve hâkime takdir yetkisi tanıyan mukayeseli hukuk verileri ışığında sorgulanmasında vehükmün yeniden düzenlenmesinde yarar bulunmaktadır.Verme borcu söz konusuysa, İİK m.24 uygulama alanı bulacak ve icra emrine rağmenilâmın gereği yerine getirilmezse, şirkete karşı zor kullanılarak hakkın aynen gerçekleştirilmesi sağlanabilecektir.