Bağımlı olgularda ruhsal travma görülme sıklığı ve görünümü

Abstract

ÖZET: Son yıllarda bağımlılık ve travma ilişkisine dair yapılan çalışmalarda görülen artış, konunun giderek yoğunlaşan önem ve ivediliğine işaret etmektedir. Bu çalışmada, mevcut çalışmalar eşliğinde, bir bağımlılık merkezine ayakta psikososyal tedavi için başvuran bağımlılarda, Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB) olan ve olmayanların, sosyodemgorafik özelliklerinin, bağımlılık özelliklerinin, bağımlılığa eşlik eden ruhsal durumlarının ve aile özelliklerinin karşılaştırılmasıdır. Araştırma, Yeşilay Danışmanlık Merkezine (YEDAM) bağımlılık tedavisi için başvuran 322 kişi üzerinde yapılmıştır. Araştırmada, bağımlıların, bağımlılık şiddet ve özelliklerini, aile ilişkilerini ve travmalarını ölçmek için çeşitli ölçekler kullanılmıştır. Bunlar, Bağımlılık Profil İndeksi (BAPİ), BAPİ Klinik Formu (BAPİ-K), BAPİ Aile Değerlendirme Formu (BAPİ-A) ve Kocaeli Ruhsal Travma Kısa Tarama Ölçeği’dir. Başvuran kişilerin %21,7’sinin TSSB riski ölçütlerini karşıladığı saptanmıştır. Demografik özelliklere ilişkin veriler, TSSB riski olan olguların temel ihtiyaçlarını bile karşılayamayacak derecede ekonomik zorluk yaşama puanı ortalamalarının TSSB riski olmayanlara göre daha yüksek olduğunu göstermektedir. TSSB riski olan olguların, bağımlılık özelliklerine ilişkin verilere bakıldığında da bağımlılık şiddeti, madde kullanım özellikleri, bağımlılık tanı ölçütlerini karşılama, maddenin yaşama etkisi ve kullanma isteği açısından TSSB riski olmayanlara göre daha yüksek puanlar aldıkları fark edilmektedir. Ayrıca bu olguların, depresyon, anksiyete, dürtüsellik ve güvenli davranış eksikliği puanları da daha yüksek bulunmuştur. Ancak aile ilişkileri açısından iki grup arasında anlamlı bir fark olmadığı belirlenmiştir. Bu araştırmada elde edilen veriler üzerinden bağımlılık ile TSSB riskinin ilişkisi incelenmiştir. Ulaşılan bulgulara nazaran travmatik yaşantıların ve TSSB riskinin, bağımlı olgularda görülme sıklığı ve bunun bağımlılığın şiddetine etkisi göz önünde bulundurulduğunda, travma semptomlarının da bağımlılık tedavisine dâhil edilmesinin gerekliliği açıkça görülmektedir.