Tarihi "Su"landırmak: Şiddet ve Emek Arasında Balığın Tarihi

Abstract

Bu çalışma, tarihyazımının sınırlarını türler arası bir etikle genişletme gereğinden hareketle, mevcut hayvan tarihi araştırmalarında baskın olan karasal merceği sucul dünyaya çevirir. Balıkların tarihyazımındaki alışılmış yokluğunu ya da istisnaîliğini sucul olana dair bazı arşivsel belirsizlikler ve metodolojik zorluklarla ilişkilendirmek mümkündür. Öte yandan bu durum belirli bakış açıları, bilgi rejimleri ve anlatı pratikleri aracılığıyla süreklilik kazanan yapısal bir görmeme biçimini de kapsar. Bu dışarıda kalmanın bir sonucu olarak sucul dünyaya yönelik şiddetin fark edilebilirliği azalır. Bu makalede, balıkları biyolojik “stoklar” olarak ele almaya alışmış bakış rejimini güçlendiren tarihsel süreçler sorgulanmaktadır. Bu çerçevede, savaş teknolojilerinin barış döneminde balıkçılığa aktarılmasıyla denizlerin görünmez bir sömürü alanına dönüşümü ele alınmakta; yerinden edilmenin ve kırımın karadan suya, insanlardan insan olmayan hayvanlara doğru genişlemesi incelenmektedir. Ayrıca balıkların bedensel emekleri, semiyotik iş yükleri, kültürel temsilleri ve direniş pratikleri tartışılarak tarihyazımına dâhil edilmelerinin imkânları değerlendirilmektedir. Arşivin akışkan, gölgede kalan boyutlarını ve bağlantılarını ciddiye alan “su’landırılmış” bir okuma önerisiyle metin, türler arası bir tarihyazımı için alternatif düşünme zemini arar.