Anayasa, Anayasa Mahkemesi ve Danıştay Kararları Çerçevesinde Sosyal ve Ekonomik Haklar

Abstract

İnsanoğlu yüzyıllar boyunca temel hak ve hürriyetlerin tanınması ve korunması için mücadele etmiştir. 19. yy.’da eşitlik ve hürriyet kavramları insanlara tanınmıştı ancak toplumsal sefalet de bu dönemde mevcuttu. Özellikle işçi sınıfı güç koşullar içerisindeydi. Bu dönemde çalışanlar siyasal ve iktisadi haklar çerçevesinde taleplerde bulunuyorlardı. Yine bu dönemde sosyal devlet ilkesi gündeme gelmiş, sosyal devletin bir sonucu olarak sosyal ve ekonomik haklar ortaya çıkmıştır. Temel hak ve hürriyetler çeşitli sınıflandırmalara tabi tutulabilir. Bu alanda en ünlü sınıflandırma George Jellinek tarafından yapılmıştır. Bu sınıflandırma uyarınca temel hak ve hürriyetler negatif statü hakları, pozitif statü hakları, aktif statü hakları olmak üzere üçe ayrılır. Sosyal ve ekonomik haklar bu sınıflandırmada pozitif statü hakları içerisinde yer alırlar. Sosyal ve ekonomik haklar 1961 Anayasasından itibaren Anayasalarımızda yer almıştır. 1982 Anayasası 41 ve 65. maddeleri arasında bu haklara yer vermiştir. Birçok uluslararası belgede yer alsalar da bu hakların korunması en çok ulusal hukuk yoluyla olur. Bu bağlamda Anayasa Mahkemesi kararları ve Danıştay kararları ve yüksek mahkemelerin yaklaşımının belirlenmesi diğer temel hak ve hürriyetlerde olduğu gibi bu hakların da güvence altına alınması için önemlidir.