Yaşlılığa Politik Ekonomik Yaklaşım: Carroll Estes Modeli

Abstract

Sosyal politika ve sosyal hizmetlerin temel konularından biri olan yaşlılık, dünya nüfusunun hızla artmakta ve yaşlanmakta olduğu demografik gerçeği nedeniyle gerek bilim insanlarının gerekse politikacıların giderek daha fazla ilgisini çekmektedir. Buna rağmen Türkiye’de, sosyal politikalar ve sosyal hizmetler alanında, lisansüstü düzeyde yaşlılık çalışmalarının sayısı oldukça azdır. Yapılan çalışmalar ise ekseriyetle yapısal-işlevselci yaklaşıma sahip olup eleştirel yaklaşımdan uzaktır. Dolayısıyla bu makalede, yaşlılık çalışmalarıyla ilgili mevcut akademik yazında eksikliğini fark ettiğimiz eleştirel yaklaşıma yer verilmek istenmektedir. Bu bağlamda söz konusu yaklaşıma ait en güçlü örneklerden biri Carroll Estes’e aittir. Estes’in modeli ise Türkçe akademik yazınında ilk kez tüm hatlarıyla tanıtılacaktır. Söz konusu modelde, merkezi fenomen olan yaşlılık, makro düzeyde ideoloji, devlet, cinsiyet sistemi, post-endüstriyel kapitalizm ve küreselleşme, medikal endüstri kompleksi ve yaşlı bakımı girişimleri boyutlarıyla incelenirken mikro düzeyde ise birbirine kenetlenmiş baskı sistemleri olan, sınıf, ırk/etnisite, cinsiyet ve vatandaşlık olguları üzerinden ele alınmıştır. Dolayısıyla oldukça katmanlı olan bu modelin, sosyal politika, sosyal hizmetler ve sosyoloji alanları başta olmak üzere birçok disipline katkı sağlayacağı açıktır. Ayrıca ilgili araştırmacılara da yaşlılık olgusunu anlama ve çözümlemede çok daha geniş bir bakış açısına sahip olmalarına yardımcı olacaktır.