Demans tanılı hastaların akdeniz diyetine uyumu, malnutrisyon durumu ve yaşam kalitesinin değerlendirilmesi

Bu çalışma, demans tanısı almış 65 yaş ve üzeri bireylerde Akdeniz diyetine uyum, beslenme durumu ve yaşam kalitesi arasındaki ilişkiyi değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Araştırma, 2024 yılında Diyarbakır'da bir üniversite hastanesine başvuran 150 katılımcı ile kesitsel tasarımda gerçekleştirilmiştir. Veriler, Mini Nütrisyonel Değerlendirilmesi (MNA), Akdeniz Diyeti Bağlılık Ölçeği (MEDAS), WHOQOL-OLD Dünya Sağlık Örgütü Yaşam Kalitesi Yaşlı Modülü Ölçeği ile toplanmış; ayrıca beden kütle indeksi (BKİ) ve el kavrama gücü antropometrik göstergeler olarak değerlendirilmiştir. Katılımcıların yaş ortalaması 75,9±7,2yıl bulunmuştır. Katılımcıların %52,0'sini (n:78) kadın, %48,0'ini (n:72) erkek hasatalardan oluştmuştur. Katılımcıların MEDAS puan ortalaması 9,4 ± 2,4 olup, Akdeniz diyetine uyumun orta düzeyde olduğunu göstermektedir. MNA skorları incelendiğinde, bireylerin büyük bir kısmı malnütrisyon riski altında veya malnütriktir. Korelasyon analizleri sonucunda, MNA skoru ile yaşam kalitesi (r = 0.33; p = 0.001) ve sağ el kavrama gücü (r = 0.200; p = 0.014) arasında pozitif ve anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Bu bulgular, iyi beslenme durumunun hem fonksiyonel kapasite hem de yaşam kalitesiyle yakından ilişkili olduğunu ortaya koymaktadır. BKİ ile MNA (r = 0.29; p = 0.001) ve yaşam kalitesi (r = 0.18; p = 0.02) arasında da benzer şekilde anlamlı pozitif ilişkiler saptanmıştır. Bu çalışma, demans tanısı almış yaşlı bireylerde Akdeniz diyetine uyumun genelde orta düzeyde olduğunu, buna karşın beslenme durumlarının büyük oranda risk altında olduğunu ortaya koymuştur. MNA skoru ile yaşam kalitesi, el kavrama gücü ve BKİ arasında saptanan pozitif ve anlamlı ilişkiler, iyi beslenme durumunun yaşlı bireylerin yaşam kalitesi ve fonksiyonel kapasitesi üzerinde önemli bir belirleyici olduğunu göstermektedir. Bu doğrultuda, yaşlı bireylerde özellikle bilişsel yetersizliği olan gruplar için beslenme durumunun düzenli olarak değerlendirilmesi, diyet eğitimi ve uygun müdahale programlarının uygulanması önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Demans; Akdeniz Diyeti; Malnutrisyon; Yaşam Kalitesi; Bilişsel Fonksiyonlar

This study was conducted to evaluate the relationship between adherence to the Mediterranean diet, nutritional status, and quality of life in individuals aged 65 and over who were diagnosed with dementia. The research was carried out in a cross-sectional design with 150 participants who applied to a university hospital in Diyarbakır in 2024. Data were collected using the Mini Nutritional Assessment (MNA), the Mediterranean Diet Adherence Screener (MEDAS), and the WHOQOL-OLD (World Health Organization Quality of Life- Older Adults Module) scale. In addition, body mass index (BMI) and handgrip strength were assessed as anthropometric indicators. The mean age of participants was 75.9 ± 7.2 years. Of the participants, 52.0% (n = 78) were women and 48.0% (n = 72) were men. The mean MEDAS score was 9.4 ± 2.4, indicating a moderate level of adherence to the Mediterranean diet. Examination of the MNA scores revealed that the majority of individuals were either at risk of malnutrition or already malnourished. Correlation analyses showed a significant positive relationship between MNA scores and quality of life (r = 0.33; p = 0.001), as well as dominant handgrip strength (r = 0.200; p = 0.014). These findings suggest that good nutritional status is closely linked to both functional capacity and quality of life. Similarly, significant positive correlations were found between BMI and MNA (r = 0.29; p = 0.001), and BMI and quality of life (r = 0.18; p = 0.02). This study revealed that adherence to the Mediterranean diet was generally moderate among older adults with dementia, while their nutritional status was largely at risk. The significant positive correlations found between MNA scores and quality of life, handgrip strength, and BMI indicate that good nutritional status is a key determinant of quality of life and functional capacity in older individuals. Accordingly, it is recommended that the nutritional status of older adults, especially those with cognitive impairment, be regularly assessed, and that appropriate dietary education and intervention programs be implemented. Keywords: Dementia; Mediterranean Diet; Malnutrition; Quality of Life; Cognitive Functions