Umut hakkı ve infaz hukuku: Türkiye'de ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasının insan hakları bağlamında değerlendirilmesi

ÖZ Bu tez, "umut hakkı" kavramının kuramsal, tarihsel, toplumsal yönlerini incelerken kavramın uygulamadaki durumunu değerlendirip uygulamaya yönelik çözüm önerileri sunmayı amaçlamaktadır. Buna göre mutlak umutsuzluk halinin karşıtı olarak "umut hakkı" kavramı, cezanın onarıcı ve topluma kazandırıcı işlevlerine yaptığı vurguyla infaz rejiminin insan onuruyla bağdaşması için vazgeçilmez bir unsurdur. Uygulamada AİHM kararlarıyla ortaya konulan kavram, Türkiye uygulamasındaki güncel sorunlar bakımından da önem arz etmektedir. Bu yönde, "umut hakkı" kavramı öncelikle, kuramsal, tarihsel ve toplumsal yönleriyle incelenecek; ardından AİHM kararları ve karşılaştırmalı hukuk çerçevesinde "umut hakkı" bakımından Türkiye uygulaması değerlendirilecektir. Sonuçta, insan onuruna saygılı bir infaz rejimi için umut hakkının tanınmasının gerekliliği vurgulanarak yasal, kurumsal ve toplumsal düzeyde çözüm önerileri sunmaktadır. Anahtar Kelimeler: Umut hakkı; infaz rejimi; ağırlaştırılmış müebbet; uzun süreli hapis cezası; koşullu salıverilme

ABSTRACT This thesis examines the concept of "right to hope" with its theoretical, historical and social aspects; and evaluates the concept in the practice and aims to bring about solutions. Accordingly, as the opposite of the state of absolute hopelessness, the concept of "right to hope" emphasis restorative and adaptive functions of punishment; and thus is an indispensable element for the punishment regime to be compatible with human dignity. The concept is put forward through the ECtHR decisions, and has an importance regarding the current problems in Turkish practice. In this respect, the concept of the "right to hope" will be examined in its theoretical, historical and social aspects at first, and then current Turkish practice in terms of the "right to hope" will be evaluated within the framework of ECtHR decisions and comparative law. As a result, the thesis underlines the necessity of recognizing the right to hope for a punishment regime that respects human dignity; and proposes possible solutions at the legal, institutional and social levels. Keywords: Right to hope; punishment regime; aggravated life imprisonment; durance vile; release on probation