Serbest gezen araba paylaşım sistemi için kullanıcı temelli yer değiştirme stratejisi: Bir İstanbul örneği

Abstract

Sınırlı kaynaklara sahip bir dünyada, bireylerin paylaşımlı sistemleri kullanma ve kullanımlarını optimize etmek için stratejiler geliştirmesi hayati öneme sahiptir. Bu duruma cevap olarak, ‘hizmetleştirme’ özellikle araç paylaşım sistemlerinde hızla büyüyen umut verici bir çözüm olarak ortaya çıkmıştır. Bu sistemler ikiye ayrılmaktadır; istasyon tabanlı ve serbest dolaşan. Serbest dolaşan sistemlerin belirlenmiş operasyonel bölgeler içinde araçları herhangi bir yerden alıp bırakmaya izin verdiği bilindiği için müşterilere daha fazla esneklik sunar. Bu esneklik, talep ile arz arasındaki potansiyel bir dengesizlik getirerek ek bir maliyete neden olabilmektedir. Bu çalışmada, serbest dolaşan araç paylaşım sisteminin dengesizlik problemi ele alınmıştır. Bu problemi çözmek için serbest dolaşan araç paylaşım sistemleri için bir karma tamsayılı doğrusal programlama modeli geliştirilmiş ve gerçek verilerle test edilmiştir. Önerilen sistem dört modülden oluşmaktadır: kümeleme, tahmin, optimizasyon modeli ve yeniden konumlandırma stratejisi. Sonuçlara göre, sistemin %9 daha fazla talebi karşılayarak daha dengeli ve %6 daha fazla kazanç sağlayarak daha karlı olduğu gözlemlenmiştir. Çalışma İstanbul merkezli bir araç paylaşım şirketi üzerinde gerçekleştirilmiştir, ancak sonuçlar herhangi bir serbest dolaşan araç paylaşım sistemine uygulanabilir. Bu, talebi karşılayarak ve sistemi dengeleyerek müşteri memnuniyetini sağlamaktadır.