6 Şubat 2023 Türkiye depremlerini doğrudan yaşamış bireyleri yeniden travmatize eden durumların incelenmesi

Bu araştırma, 6 Şubat 2023 Türkiye Depremlerini doğrudan yaşamış bireyleri yeniden travmatize eden durumları incelemeyi amaçlamaktadır. Afetlerin yalnızca fiziksel yıkımlarla sınırlı kalmayıp bireyler ve toplumlar üzerinde derin ve uzun süreli izler bıraktığı bilinmektedir. Yeniden travmatizasyon, bireylerin önceki travmatik yaşantılarına benzer biçimde gelişen olaylar karşısında travmatik stres tepkilerini tekrar deneyimlemesi olarak tanımlanmaktadır. Bu kapsamda niteliksel araştırma yöntemlerinden yorumlayıcı fenomenolojik analiz yöntemi kullanılmıştır. Veri kaynağını derinlemesine görüşmeler ve gözlem oluşturmuştur. 6 Şubat depremini doğrudan deneyimleyen, ruh sağlığı hizmeti almış veya almakta olan 11 yetişkin katılımcı ile derinlemesine bireysel görüşmeler gerçekleştirilmiş, aynı merkezde çalışan 4 psikologun da gözlemleri analiz edilmiştir. Analiz sonucunda 9 ana tema ve 31 alt tema belirlenmiştir. Bulgular, afet sonrası arama kurtarma süreçleri, sağlık hizmeti sunumu, kimliklendirme ve defin işlemleri, barınma koşulları, temel ihtiyaçlara erişim, hizmet sunanların yaklaşımı, hukuki süreçler, sosyal çevrenin tepkileri ve hatırlatıcı uyaranlar gibi çok boyutlu alanlarda yeniden travmatizasyona neden olan deneyimlerin yaşandığını göstermiştir. Travma bilgili yaklaşım ilkeleriyle tutarlı olmayan uygulamaların ve yaklaşımların bireylerin travmalarını tetikleyerek travmatik stres tepkilerini derinleştirdiği görülmüştür. Bu araştırma, bulgulara dayalı olarak afet yönetimi kapsamında yeniden travmatizasyona neden olan durumların dikkate alınmasının, afet planlarının ve uygulamaların travma bilgili afet yönetimi yaklaşımıyla gözden geçirilmesinin gerekliliğini vurgulamaktadır.

This study aims to examine the situations that re-traumatize individuals who directly experienced the February 6, 2023, earthquakes in Türkiye. It is well established that the effects of disasters are not limited to physical destruction but leave deep and long-lasting impacts on individuals and communities. Re-traumatization is defined as the reexperiencing of traumatic stress responses in the face of events that unfold in a manner similar to previous traumatic experiences. In this context, the interpretative phenomenological analysis method, one of the qualitative research methods, was used. The data were obtained through in-depth interviews and observations. In-depth individual interviews were conducted with 11 adult participants who directly experienced the February 6 earthquakes and had received or were receiving mental health services, and the observations of four psychologists working at the same center were also analyzed. As a result of the analysis, nine main themes and 31 sub-themes were identified. The findings revealed that experiences causing re-traumatization occurred in multiple domains, including search and rescue operations after the disaster, healthcare service delivery, identification and burial procedures, housing conditions, access to basic needs, the attitudes of service providers, legal processes, reactions from the social environment, and triggering stimuli. It was observed that practices and approaches inconsistent with the principles of trauma-informed care triggered individuals' traumas and intensified their traumatic stress responses. Based on the findings, this study emphasizes the necessity of recognizing the factors that cause re-traumatization within the scope of disaster management and of revising disaster plans and practices in line with a trauma-informed disaster management approach.