Genel Akademik Amaçlı Türkçe Dersleri için Metin Değiştirim: Öğrenci ve Öğretici Uygulamaları

Abstract

Akademik amaçlı Türkçe öğretiminde metin değiştirim süreçleri, öğretim materyallerinin hazırlanması ve hedef kitleye uygun hâle getirilmesi açısından önemli bir yer tutmaktadır. Bu süreçler metnin yalnızca biçimsel özelliklerinin değil, aynı zamanda içeriğinin ve bağdaşıklık unsurlarının da öğrencinin seviyesine uygun bir biçimde yeniden düzenlenmesini gerektirmektedir. Bu bakımdan metin değiştirim, öğretim uygulamaları içerisinde sistematik olarak incelenmesi gereken bir alan olarak öne çıkmaktadır. Bu çalışmada, ders materyali olarak kullanılabilecek akademik metinlerin değiştiriminde öğreticiler tarafından uygulanan stratejilerin belirlenmesi ve bu değiştirimlerin öğrencilerin zorluk yaşadığı noktalar ile uyumunun tespit edilmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla yabancı dil olarak Türkçe öğretimi alanında çalışan 20 öğretici, seçilen iki akademik okuma metninde B2 düzeyi başlangıcında kullanılmak üzere değiştirim yapmışlardır. Aynı iki metin B2 düzeyine yeni başlamış olan 48 öğrenciye de verilerek öğrencilerden zor buldukları ifadeleri işaretlemeleri istenmiştir. Bu kapsamda öğretici ve öğrencilerden nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi ve görüşme yoluyla toplanan veriler, içerik analizi yapılarak yorumlanmıştır. Bu doğrultuda öğreticilerden toplanan veriler ışığında akademik metinlerin değiştiriminde rehberlik edebilecek bir kontrol listesi geliştirilmiştir. Öğrencilerden elde edilen bulgulardan hareketle öğrencilerin en çok sözcük düzeyinde zorlandıkları ve metin anlama becerisini ağırlıklı olarak sözcükleri anlama yeterlilikleriyle ilişkilendirdikleri tespit edilmiştir. Öğreticilerin değiştirim yaptıkları noktalar ve öğrencilerin zorluk yaşadıkları noktalar arasındaki ilişkiye yönelik olarak ise öğretici değiştirimlerinin öğrenci zorluklarıyla kısmen örtüştüğü saptanmıştır. Çalışmanın sonunda ulaşılan tüm bulgular ışığında, araştırma kapsamında hazırlanan kontrol listesinin Türkçenin genel akademik amaçlı öğretimine yönelik okuma metinlerinin değiştirim süreçlerine katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Ayrıca öğretici ve öğrenci verileri arasındaki uyuma yönelik verilerden hareketle öğreticilerin değiştirim yaparken öğrencilerin karşılaşabilecekleri olası zorlukları dikkate almalarının değiştirimlerin verimliliğini artıracağı öngörülmektedir.