Neden Geri Dönüyorlar? Nitelikli Türk Göçmenlerin Almanya ve Amerika'dan Geriye Göçüyle İlgili Karşılaştırmalı Bir Çalışma

Abstract

Bu projenin amacı nitelikli Türk göçmenlerin Amerika ve Almanya’dan geriye göçüne odaklanmak ve bu iki ülkeden geriye dönen kişileri karşılaştırmaktır. Projede üç temel soruya cevap aranmaktadır. Birincisi, iyi eğitim almış ve işgücü piyasasında değer verilen özelliklere sahip nitelikli Türk göçmenlerin hangi koşullar altında ve hangi sebeplerle Türkiye’ye geri döndükleri sorusudur. İkinci temel soru, geriye göçten sonra dönenlerin ne ölçüde ve hangi şekillerde tekrar adapte oldukları ve uyum sağladıklarıdır. Üçüncü soru ise bu kişilerin göç ettikleri ülkeyle olan bağlantılarını döndükten sonra ne ölçüde devam ettirdikleridir. İki ayrı ülkede yaşamış ve daha sonra Türkiye’ye geri dönmüş göçmenlerin deneyimleri karşılaştırılarak bu iki ülkeden geriye dönme kararlarının arkasındaki nedenlerin ne ölçüde farklı olduğu ve bu farkların neden kaynaklandığı açıklanmaktadır. Geriye göç kararının arkasındaki, bulundukları ülkeyle ilgili ve geldikleri ülke olan Türkiye’yle ilgili iten ve çeken faktörlerin (push-pull factors) belirlenmesi de projenin amaçlarından biridir. Böylece, hem Amerika ve Almanya bağlamlarının göçmenler için ne tip fırsat ve sınırlamalar içerdiği hem de göç-veren ülke olan Türkiye’yle ilgili hangi özellik ya da fırsatların göçmenlerin geri dönme kararında etkili olduğu açığa çıkarılmaktadır. Ayrıca döndükten sonra Türkiye’deki hayata tekrar adapte olup olamadıkları ya da ne ölçüde adapte oldukları ve son olarak da ulusaşırı bağlantılarını devam ettirip ettirmedikleri de bu projenin cevaplamaya çalıştığı önemli sorulardır.Proje için kalitatif (niteliksel) bir araştırma yürütülmüşür. Araştırma kapsamında Almanya ve Amerika’dan geri dönmüş kişilerle yarı-yapılandırılmış, derinlemesine mülakatlar gerçekleştirilmiştir. Her iki ülkeden geri dönmüş olan 40’ar kişiyle mülakat yapılmıştır. Mülakatlara ek olarak Almanya ve Amerika’dan dönmüş kişilerle odak grup çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Ayrıca Almanya ve Amerika’dan geriye göç gerçekleştirmiş kişilerin yazdıkları internet sayfaları ve bloglarının içerik analizi yapılmıştır. Beyin göçü ve beyin yeniden kazanımı tartışmalarını referans alan bu proje, geriye göçün hangi durum ve koşullarda gerçekleştiğini açıklamakta ve Türkiye'nin ekonomik ve sosyal kalkınmasına olumlu ve olumsuz etkilerine ışık tutmaktadır. Dolayısıyla, proje, beyin göçü tartışmalarını tamamlayıcı bir niteliğe sahiptir.