Diken, Ebru Çiğdem ThwaitesGülle, Mehmet2026-04-042026-04-042025https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=Xau5rw3KuCgEuy-FuJQtsBvAgn4cbprngqPCzSp6iQ9CoBp7qQnkjsEnPVvi7QMdhttps://hdl.handle.net/11411/9932Bu tezin çıkış noktası, 2000'lerden sonra çekilen bilim kurgu filmlerinde yapay zekânın (YZ) çoğunlukla insan benzeri olarak temsil edilmesidir. Tez, Ex Machina (Alex Garland, 2014) ve Her (Spike Jonze, 2013) filmlerini inceleyerek, yapay zekâ karakterler olan Ava ve Samantha'nın bu filmlerde nasıl insanlaştırıldığını; ve özneleşme, duygusallık ve etik ilişkiler kurma yetenekleri aracılığıyla insan merkezci ontolojileri nasıl sorguladıklarını analiz etmektedir. Analiz, esas olarak ve öncelikle posthümanizm teorisi ışığında yapılacaktır; çünkü insan benzeri niteliklere sahip yapay zekânın inşası yalnızca teknolojik bir temsil değil, aynı zamanda insan ötesi öznelliğin inşasıdır. Ava'nın yapay zekâ destekli insansı bir robot olarak fiziksel varlığı, bedenin ve toplumsal cinsiyetin sinemasal inşasına dair soruları gündeme getirir. Öte yandan Samantha'nın bedensiz varlığı, yapay zekânın duygusal ve etik özneler olarak bedenli ya da bedensiz biçimlerde nasıl temsil edilebileceğini ortaya koyar. Bu iki film, fiziksel bir bedene sahip olsun ya da olmasın, yapay zekânın insan benzeri olarak temsili açısından karşılaştırılabilmektedir. Tez, bu temsilleri posthümanizm teorisinin sunduğu "siborg", "feminist posthümanizm" ve "yaşamsal materyalizm" gibi kavramları kullanarak değerlendirmektedir. İki filmin analizi aracılığıyla, sinemanın yapay zekâ ile ilişkili olarak "insan ötesi etik", 'beden' ve "insan ötesi öznelliği" nasıl şekillendirdiğini tartışmayı amaçlamaktadır. Bu tez, Ex Machina ve Her filmlerindeki yapay zekâ karakterlerin izlediği yolları ele alarak, bu yolların insanlara verdiği mesajları da anlamaya çalışmaktadır.The starting point of this thesis is the representation of artificial intelligence (AI) as human-like in science fiction films, mostly made after the 2000s. The thesis examines the films Ex Machina (Alex Garland, 2014) and Her (Spike Jonze, 2013), analyzing how the artificial intelligence characters Ava and Samantha are humanized in these films and how they question anthropocentric ontologies through their capacity for subjectification, emotionality, and ethical relationships. The analysis will be mainly and primarily conducted in the light of posthumanism theory, as the construction of artificial intelligence with human-like qualities is not merely a technological representation but also a posthuman construction of subjectivity. Ava's physical presence as an AI-powered humanoid robot raises questions about the cinematic construction of the body and gender. On the other hand, Samantha's incorporeal presence reveals how artificial intelligence can be represented as emotional and ethical subjects in embodied or disembodied forms. These two films can be compared and contrasted in terms of the representation of artificial intelligence as human-like, whether it has a physical body or not. The thesis evaluates these representations using concepts offered by posthumanist theory, such as "cyborg," "feminist posthumanism," and "vital materialism". Through an analysis of two films, it aims to discuss how cinema shapes "posthuman ethics", "body", and "posthuman subjectivity" in relation to artificial intelligence. This thesis also addresses the trajectories of these artificial intelligence characters in the films Ex Machina and Her, with a view to understand the messages their trajectories convey to humans.eninfo:eu-repo/semantics/openAccessRadyo-TelevizyonRadio and TelevisionMastere Thesis1531958355